Grantiau Treftadaeth y Loteri Genedlaethol - £250,000 i £5miliwn

Mae Grantiau Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yn ein galluogi i ariannu prosiectau sy'n cysylltu pobl a chymunedau â threftadaeth genedlaethol, ranbarthol a lleol y DU.

Diweddarwyd y dudalen ddiwethaf: 6 Gorffennaf 2021

Ai dyma'r rhaglen gywir i chi?

  • A yw eich sefydliad am gysylltu pobl a chymunedau â threftadaeth yn y DU?
  • A fydd eich prosiect treftadaeth yn cael ei gyflawni dros bum mlynedd?
  • A oes angen grant o rhwng £250,000 a £5miliwn arnoch?
  • A ydych yn sefydliadau dielw neu'n bartneriaeth a arweinir gan sefydliad dielw?

Os ydych yn cytuno gyda'r holl gwestiynau uchod, yna mae'n bosibl y gallwch ymgeisio am Grantiau Treftadaeth y Loteri ar gyfer Treftadaeth


Trosolwg

Gan ddefnyddio arian a godir gan y Loteri Genedlaethol, mae Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yn ysbrydoli, yn arwain ac yn adnoddau treftadaeth y DU i greu newid cadarnhaol a pharhaol i bobl a chymunedau, nawr ac ar gyfer y dyfodol.

Grantiau Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yw ein rhaglen agored ar gyfer pob math o brosiect treftadaeth yn y DU.

Mae'r canllawiau hyn ar gyfer ceisiadau am grantiau o £250,000 i £5miliwn. Ar lefel y grant hwn, rhaid i chi anfon Datganiad o Ddiddordeb atom yn gyntaf. Os cewch eich gwahodd i wneud cais, bydd eich cais wedyn yn mynd drwy ddatblygiad a chyfnod cyflawni. Bydd y canllawiau hyn yn dweud mwy wrthych am y rhaglen a'r mathau o brosiectau y gallwn eu hariannu.

Blaenoriaethau ar gyfer 2021-22

Mae effaith pandemig y coronafeirws (COVID-19) yn golygu y byddwn yn blaenoriaethu prosiectau treftadaeth sy'n:

  • hyrwyddo cynhwysiant a chynnwys ystod ehangach o bobl (canlyniad gorfodol)
  • rhoi hwb i'r economi leol
  • annog datblygu sgiliau a chreu swyddi
  • cefnogi llesiant
  • creu lleoedd gwell i fyw, gweithio ac ymweld â nhw  
  • gwella gwydnwch sefydliadau sy'n gweithio ym maes treftadaeth

Mae’n rhaid i brosiectau gyflawni o leiaf ein canlyniad cynhwysiant ac ystyried cynaliadwyedd amgylcheddol hirdymor. Darllenwch yn drylwyr ein dogfen atodol, Blaenoriaethau ar gyfer Grantiau Treftadaeth y Loteri Genedlaethol ar gyfer 2021-22. Mae hyn yn rhan ffurfiol o ganllawiau'r rhaglen tan fis Ebrill 2022.

Ystyriaethau eraill:

  • Rheoliadau COVID-19: tybiaethau ar ymbellhau cymdeithasol, heb achosi risgiau ariannol sylweddol. Sicrhewch eich bod yn cyfeirio at ganllawiau cenedlaethol a lleol. 
  • Risg: byddwn yn llunio barn bwyllog ar y risgiau posibl y gallai eich prosiect eu hwynebu oherwydd COVID-19. Ystyriwch gostau wrth gefn yn ofalus o fewn eich cais.

Menter treftadaeth

Mae rhai prosiectau treftadaeth yn ceisio sicrhau twf economaidd drwy fuddsoddi mewn treftadaeth. Rydym yn galw'r prosiectau 'menter treftadaeth' hyn. Rhaid i geisiadau menter treftadaeth hefyd ddangos sut y maent yn cyflawni ein canlyniadau blaenoriaeth 2021-22. Dysgwch fwy.

Pwy all wneud cais?

O dan y rhaglen hon, rydym yn derbyn ceisiadau gan:

  • sefydliadau dielw
  • partneriaethau dan arweiniad sefydliadau dielw

Dyma rai enghreifftiau o'r mathau o sefydliadau y gallwn eu hariannu:

  • elusennau, ymddiriedolaethau a sefydliadau corfforedig elusennol
  • grwpiau cymunedol a gwirfoddol
  • cynghorau cymuned/plwyf
  • cwmnïau buddiannau cymunedol
  • sefydliadau ffydd neu eglwysig
  • awdurdodau lleol
  • sefydliadau eraill yn y sector cyhoeddus

Byddwn yn gofyn am gael gweld eich cyfansoddiad neu'ch dogfen lywodraethol (gweler Dogfennau Ategol). Mae'n rhaid i chi gael o leiaf dau berson ar eich Bwrdd neu Bwyllgor rheoli nad ydynt yn gysylltiedig â gwaed neu briodas neu sy'n byw yn yr un cyfeiriad.

Partneriaethau

Rydym yn eich annog i weithio gyda phobl eraill i ddatblygu a chyflawni eich prosiect. Os ydych yn bwriadu gweithio gyda sefydliad arall i gyflawni cyfran sylweddol o'ch prosiect, rydym yn eich cynghori i ffurfioli eich perthynas â chytundeb partneriaeth.

Os bydd eich partneriaid prosiect yn darparu nwyddau neu wasanaethau y telir amdanynt drwy ein grant, bydd angen i ni weld eich cytundeb partneriaeth fel rhan o'ch cais.

Os ydych yn gwneud cais ar y cyd, bydd angen i chi benderfynu pa sefydliad fydd yr ymgeisydd arweiniol. Bydd yr ymgeisydd arweiniol yn llenwi'r ffurflen gais ac, os byddwch yn llwyddiannus, yn derbyn y grant ac yn adrodd ar gynnydd. Fel arfer, rydym yn disgwyl i berchennog y dreftadaeth fod yn ymgeisydd arweiniol. Os nad yw perchennog y dreftadaeth yn gwneud y cais yna byddwn yn gofyn iddynt ymrwymo i delerau'r grant.

Nid ydym yn argymell math neu fformat penodol o gytundeb partneriaeth. Mater i'r partïon sy'n ymwneud â phartneriaethau yw darganfod beth sydd orau iddynt.

Beth allwn ei ariannu?

Rydym yn ariannu prosiectau sy'n cysylltu pobl a chymunedau â threftadaeth genedlaethol, ranbarthol a lleol y DU.

Gall treftadaeth olygu gwahanol bethau i wahanol bobl. Gall fod yn unrhyw beth o'r gorffennol yr ydych yn ei werthfawrogi ac am ei drosglwyddo i genedlaethau'r dyfodol.

Fel canllaw, gallai hyn gynnwys:

  • atgofion a phrofiadau pobl (a gofnodir yn aml fel 'hanesion llafar')
  • traddodiadau diwylliannol (er enghraifft, straeon, gwyliau, crefftau, cerddoriaeth a dawns)
  • natur (er enghraifft, cynefinoedd, rhywogaethau a daeareg)
  • tirweddau naturiol a dylunio fel parciau a gerddi
  • archaeoleg gymunedol
  • adeiladau, henebion ac amgylcheddau hanesyddol
  • casgliadau o wrthrychau, llyfrau neu ddogfennau mewn amgueddfeydd, llyfrgelloedd neu archifau
  • hanesion pobl a chymunedau neu leoedd a digwyddiadau
  • treftadaeth ieithoedd a thafodieithoedd
  • lleoedd a gwrthrychau sy'n gysylltiedig â'n hanes diwydiannol, morwrol a thrafnidiaeth

Byddwn ond yn ariannu prosiectau sy'n:

  • ystyried y pandemig COVID-19 presennol ac ystyried unrhyw risgiau neu effeithiau posibl y bydd hyn yn eu cael ar gyflawni prosiectau: gweler Blaenoriaethau Grantiau Treftadaeth y Loteri Genedlaethol 2021-22
  • mynd i'r afael â'r canlyniad Cynhwysiant gorfodol ac unrhyw ganlyniadau blaenoriaeth eraill fel y bo'n berthnasol: gweler ein tudalen Canlyniadau wedi'u diweddaru
  • mynd i'r afael â'r gofyniad gorfodol ar gynaliadwyedd amgylcheddol: gweler ein tudalen Canlyniadau wedi'u diweddaru i gael rhagor o wybodaeth am y gofyniad yma
  • cynnwys cyfnod datblygu a fydd yn para hyd at ddwy flynedd
  • cynnwys y cyfnod cyflwyno a fydd yn para hyd at bum mlynedd

Gall Grantiau Treftadaeth y Loteri Genedlaethol gefnogi ystod eang o fathau o weithgarwch. Gallwn dalu am ystod eang o gostau prosiect uniongyrchol. Er enghraifft, gallai eich prosiect gynnwys:

  • pris prynu eitemau casglu neu eiddo
  • atgyweirio a chadwraeth
  • costau digwyddiadau (gan gynnwys llogi ystafelloedd, lluniaeth ac offer)
  • gwaith cyfalaf
  • atgyweirio a chynnal a chadw (refeniw)
  • swydd staff newydd
  • lleoliadau hyfforddi â thâl
  • costau hyfforddi
  • ffioedd proffesiynol (er enghraifft, costau cyfreithiol)
  • treuliau gwirfoddolwyr
  • costau i wella mynediad i'ch treftadaeth
  • gweithgareddau i'ch helpu i gryfhau eich sefydliad
  • costau sy'n gysylltiedig â chymryd cyfrifoldeb newydd am dreftadaeth (er enghraifft, astudiaethau dichonoldeb)
  • Adennill Costau Llawn
  • allbynnau digidol

Bydd yr arian yma’n cefnogi gweithgarwch a fydd yn mynd i'r afael â'n gofynion   gorfodol o ran cynhwysiant a chynaliadwyedd amgylcheddol, ac, os yw'n berthnasol, canlyniadau blaenoriaeth eraill 2021-22.

Cyfeiriwch at y ffurflen Gais a nodiadau cymorth i gael rhagor o fanylion.

Ni allwn ymdrin â'r canlynol:

  • swyddi staff presennol neu gostau sefydliadol (oni bai eu bod yn cael eu cyfrifo drwy Adennill Costau Llawn)
  • statudol a/neu gyfrifoldebau cyfreithiol
  • hyrwyddo achos neu gredoau sefydliadau gwleidyddol neu ffydd
  • TAW adenilladwy
  • costau ar gyfer unrhyw weithgaredd sydd wedi digwydd cyn dyfarnu grant

Mae Grantiau Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yn 2021-22 wedi ystyried argyfwng COVID-19, ond nid ydynt wedi'u cynllunio i dalu am gyllid brys nac achub. Ni allwn ymdrin â'r canlynol:

  • unrhyw beth sy'n mynd yn groes i gyngor Llywodraethau y DU ar Covid-19
  • diffygion gweithredol a chostau brys
  • ad-daliadau benthyciad
  • costau diswyddo
  • costau sy'n gymwys i gael eu talu gan gymorth y Llywodraeth, er enghraifft, ffyrlo
  • y costau cyflog sy'n weddill i staff ar ffyrlo nad ydynt yn dod o dan Gynllun Cadw Swyddi Coronafeirws y Llywodraeth, nac unrhyw gostau cyflog ychwanegol sy'n uwch na'r cap ar ffyrlo.

Yr Iaith Gymraeg

Os cynhelir eich prosiect yng Nghymru, mae'n rhaid i chi ystyried y Gymraeg ym mhob agwedd ar eich gwaith a dweud wrthym sut y byddwch yn hyrwyddo ac yn cefnogi'r Gymraeg ac yn adlewyrchu natur ddwyieithog Cymru. Bydd angen i chi ddangos sut y byddwch yn cynnig darpariaeth ddwyieithog yng nghyllideb a chynllun eich prosiect. Dylech gynnwys y gyllideb ar gyfer cyfieithu unrhyw ddeunyddiau cyhoeddus o dan y categori costau 'Arall' yn yr adran costau prosiect y ffurflen gais. 

Os oes gennych unrhyw gwestiynau, ymholiadau, neu os oes angen cymorth arnoch, cysylltwch â cymorthcymraeg@heritagefund.org.uk.

Adennill Costau Llawn

Os ydych yn sefydliad yn y sector gwirfoddol, gallwn gwmpasu cyfran o orbenion eich sefydliad. Gall cyllid i dalu cyfran o gostau cynnal eich sefydliadau, ochr yn ochr â chostau prosiect uniongyrchol, fod yn bwysig i'ch cynaliadwyedd. Os yw eich sefydliad yn gymwys, byddem yn eich annog i ystyried cynnwys adennill costau llawn yn eich cyllidebau. Dylai costau fod yn gymesur â'r amser neu'r adnoddau a ddefnyddir ar gyfer eich prosiect. Gallwn hefyd dalu cyfran o gost aelod presennol o staff, ar yr amod nad ydynt yn gweithio ar y prosiect a ariennir mewn swydd newydd yn unig. Disgwyliwn i'r cyfraniad hwn gael ei gyfrifo gan ddefnyddio Adennill Costau Llawn.

Yn ôl y sector gwirfoddol, rydym yn golygu sefydliadau sy'n annibynnol i'r llywodraeth ac y mae eu llywodraethu, eu cyllid a'u hadnoddau yn canolbwyntio'n wirfoddol. Er enghraifft, efallai y bydd gan sefydliad sector gwirfoddol fwrdd ymddiriedolwyr, cael ei ariannu gan grantiau a rhoddion, a dibynnu ar wirfoddolwyr i gyflawni eu nodau.

Ni allwn dderbyn ceisiadau sy'n cynnwys Adennill Costau Llawn gan sefydliadau'r sector cyhoeddus (er enghraifft, amgueddfeydd a ariennir gan y llywodraeth, awdurdodau lleol neu brifysgolion).

Mae canllawiau cydnabyddedig ar gyfrifo'r swm Adennill Costau Llawn sy'n berthnasol i'ch prosiect ar gael gan sefydliadau fel Cronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol.  Bydd angen i chi ddangos i ni sut rydych wedi cyfrifo eich costau, yn seiliedig ar gyfrifon cyhoeddedig diweddar. Yna bydd angen i chi ddweud wrthym ar ba sail yr ydych wedi dyrannu cyfran o'r costau i'r prosiect yr ydych yn gofyn inni ei ariannu, a byddwn yn asesu a yw hyn yn deg ac yn rhesymol.

Cynlluniau grant cymunedol

Fel rhan o'ch prosiect, gallwch ofyn i ni gyfrannu tuag at gronfa o arian wedi'i neilltuo y gallwch ei defnyddio i ariannu grwpiau/sefydliadau eraill i gyflawni prosiectau bach ar wahân. Rydym yn galw'r grantiau hyn yn 'grantiau cymunedol'. Bydd y grantiau cymunedol hyn yn cyfrannu at nodau cyffredinol eich prosiect. Mae'n rhaid i unrhyw grantiau fel hyn ddangos gwerth da am arian, a dylai budd y cyhoedd fod yn fwy nag unrhyw enillion preifat. Byddwch yn rheoli'r gronfa ariannu, yn datblygu proses ymgeisio gyda phanel penderfynu ac yn monitro cynnydd. Rhaid i chi roi cyhoeddusrwydd i'r cynllun grant cymunedol hefyd fel ei fod yn hysbys ac yn agored i bawb.

Gallwch ddyfarnu grantiau i grwpiau cymunedol dielw neu berchnogion treftadaeth preifat (er enghraifft, perchnogion archifau, tir neu adeiladau). Gall y grantiau fod ar gyfer gwaith cyfalaf a gweithgareddau.

Rydym yn argymell nad yw cyfanswm cronfa'r cynllun grant cymunedol yn fwy na chyfanswm o £200,000.

Dylech gyfyngu unrhyw grant unigol i:

  • gweithgaredd: £10,000
  • cyfalaf: £25,000

Efallai y bydd angen i rai prosiectau fynd y tu hwnt i'r terfyn er mwyn gwarchod treftadaeth sy'n allweddol i gymeriad ardal, er enghraifft, os ydych yn adfer adeilad fel rhan o gynllun treflun. Os oes angen cyllideb grantiau cymunedol fwy neu ddyfarniadau mwy ar eich prosiect i drydydd partïon unigol, bydd angen i chi ddweud wrthym am hyn yn eich ffurflen Datganiad o Ddiddordeb a chyfiawnhau hyn yn eich cais.

Os yw eich prosiect yn cynnwys grantiau cymunedol i sefydliadau neu unigolion ar gyfer gwaith cyfalaf i'r dreftadaeth y maent yn berchen arnynt, rhaid i'r grantiau hyn gael eu rheoli gan gytundeb rheoli a chynnal a chadw deng mlynedd yn y dyfodol.

Ni chaniateir caffael eitemau tir, adeiladau neu dreftadaeth o dan gynlluniau grant cymunedol.

Mae'n rhaid i unrhyw grantiau i drydydd partïon ddangos gwerth da am arian a dylai budd cyhoeddus fod yn fwy nag unrhyw fudd preifat.

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am grantiau cymunedol a chynnal a chadw  adeiladau ar ein gwefan.

Cyn i chi ymgeisio

Mae angen i bob un o'r prosiectau yr ydym yn eu cefnogi:

  • gyflawni un neu fwy o'r canlyniadau ar y dudalen hon, gan gynnwys yr un gorfodol
  • mynd i'r afael â chynaliadwyedd amgylcheddol
  • hyrwyddo rôl y Loteri Genedlaethol wrth gyflwyno'r prosiect
  • cynnal gwerthusiad

Bydd y wybodaeth yn yr adran hon yn eich helpu i ystyried y pwyntiau hyn yng nghamau cynnar cynllunio eich cais.

Arweiniad

Mae gennym lawer o wybodaeth ar ein gwefan i'ch helpu i reoli a datblygu eich prosiect. 

Mae'r canlynol yn ddarlleniad hanfodol ar gyfer pob prosiect:

Os yw eich prosiect yn cynnwys gwaith cyfalaf, dylech hefyd ddarllen y dogfennau canlynol ar ein gwefan:

Disgwyliwn i bob prosiect ddilyn arfer gorau o ran rheoli prosiectau. Mae gennym rywfaint o arweiniad ar hyn ac mae templedi ar gyfer dogfennau allweddol (er enghraifft, llif arian prosiect) ar gael ar ein gwefan.

Canlyniadau

Rydym yn disgrifio'r gwahaniaeth rydym am ei wneud gyda'n cyllid drwy gyfres o naw canlyniad, sy'n cynnwys ein chwe chanlyniad blaenoriaeth ar gyfer 2021-22. Canlyniadau yw newidiadau, effeithiau neu fanteision sy'n digwydd o ganlyniad uniongyrchol i'ch prosiect. 

Byddwn yn blaenoriaethu prosiectau treftadaeth a fydd yn: hybu'r economi leol, yn creu swyddi ac yn annog datblygu sgiliau, yn cefnogi llesiant ac yn creu lleoedd gwell i fyw, gweithio ac ymweld â nhw.

Disgwyliwn i bob prosiect ddangos eu bod yn cynnwys cynaliadwyedd amgylcheddol hirdymor a chynhwysiant yn eu cynlluniau.

Canlyniadau blaenoriaeth

  • Bydd ystod ehangach o bobl yn ymwneud â threftadaeth (Canlyniad Gorfodol): Mae'n rhaid i bob prosiect a ariannu gennym gyflawni ein canlyniad gorfodol.
  • Bydd y sefydliad a ariennir yn fwy gwydn
  • Bydd gan bobl gwell llesiant
  • Bydd pobl wedi datblygu sgiliau
  • Bydd yr ardal leol yn lle gwell i fyw, gweithio neu ymweld 
  • Bydd yr economi leol yn cael hwb

Byddem yn eich annog i ganolbwyntio ar gyflawni un neu fwy o'n canlyniadau blaenoriaeth ar hyn o bryd. Er enghraifft, pe bai prosiect ond yn cyflawni'r 'canlyniad cyflwr' a'r canlyniad gorfodol – byddai'n llawer llai tebygol o gael ei gefnogi na phrosiect a oedd yn bodloni'r canlyniad gorfodol, ynghyd â chanlyniad blaenoriaeth arall.

Ein tri chanlyniad arall yw:

  • Bydd treftadaeth mewn cyflwr gwell
  • Caiff treftadaeth ei nodi a'i hegluro'n well
  • Bydd pobl wedi dysgu am dreftadaeth, gan arwain at newid mewn syniadau a gweithredoedd

Bydd nifer y canlyniadau a gewch yn dibynnu ar yr hyn yr ydych am ei gyflawni a dylai fod yn gymesur â maint y grant yr ydych yn gofyn amdano neu ffocws penodol eich prosiect. Nid oes rheidrwydd i enwi mwy nag un, ac rydym yn eich annog yn gryf i beidio â hawlio mwy o ganlyniadau nag y credwch y gallwch eu cyflawni mewn gwirionedd.

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am ein canlyniadau ar dudalen Canlyniadau a Chanllawiau Arfer Da.

Peidiwch â defnyddio'r eiconau cymorth sydd wedi'u gwreiddio yn Adran Canlyniadau'r ffurflen gais ar-lein. Dylech ddefnyddio'r canllawiau ymgeisio a'r dudalen Canlyniadau fel y prif ffynonellau gwybodaeth ddiweddaraf am y rhain.

Gofyniad Cynaliadwyedd Amgylcheddol

Disgwyliwn i'r safonau uchaf o ran cynaliadwyedd amgylcheddol  gael eu cyflawni gan yr holl brosiectau a ariennir gennym.

Rydym am i'n holl brosiectau wneud eu gorau glas i helpu i liniaru ac addasu i effeithiau ein hinsawdd sy'n newid ac i helpu natur i wella. P'un a yw ein cyllid yn gwarchod gwarchodfa natur, amgueddfa, parc cyhoeddus neu adeilad, byddwn yn disgwyl i brosiectau fanteisio ar y cyfle i greu manteision cadarnhaol i natur drwy, er enghraifft, greu clwydi ar gyfer ystlumod, gan gynnwys toeau gwyrdd, darparu pyllau draenio naturiol a chynyddu plannu coed.

Rydym am i bob math o brosiectau treftadaeth, mawr a bach:

  • gyfyngu ar unrhyw ddifrod posibl i'r amgylchedd
  • cael effaith gadarnhaol ar yr amgylchedd ac yn enwedig ar gyfer natur

Wrth gwrs, mae'n rhaid i brosiectau sicrhau nad yw unrhyw fesurau amgylcheddol yn cael effaith negyddol ar eich treftadaeth.

Bydd cynnwys cynaliadwyedd amgylcheddol o fewn eich prosiectau o'r cychwyn cyntaf yn golygu bod eich prosiect yn debygol o fod yn fwy gwydn, yn gynaliadwy yn ariannol ac yn dod â manteision lluosog i bobl a'r gymuned.

Dylai'r mesurau a weithredwch fod yn briodol ar gyfer maint eich prosiect. Rydym yn darparu canllawiau ar gynaliadwyedd amgylcheddol ar ein gwefan.

Dylech hefyd feddwl am sut y byddwch yn gwerthuso eich mesurau cynaliadwyedd amgylcheddol ac yn sicrhau bod hyn yn rhan o strategaeth werthuso eich prosiect. Byddwn yn gofyn i chi nodi ac adrodd ar y camau yr ydych yn eu cymryd. Mae ein canllawiau ar yr effaith amgylcheddol yn rhoi rhywfaint o gyngor cyffredinol, a gallwch hefyd gael cymorth ymarferol gan y rhwydwaith Addas i'r Dyfodol.

Ystyried risg

Bydd pob prosiect yn wynebu bygythiadau a chyfleoedd y mae angen i chi eu nodi a'u rheoli. Rydym am i chi fod yn realistig ynglŷn â'r risgiau y gallai eich prosiect a'ch sefydliad eu hwynebu fel eich bod mewn sefyllfa dda i'w rheoli a chyflawni'r prosiect yn llwyddiannus.

Rydym yn deall bod y cyd-destun y byddwch yn gweithio ynddo yn wahanol iawn yn ystod pandemig presennol COVID-19. Wrth asesu eich cais, byddwn yn llunio barn bwyllog ar y risgiau posibl i'ch prosiect a risgiau sefydliadol cyfredol – a byddwn yn edrych i weld a ydych wedi nodi'r rhain ac wedi dweud wrthym sut y byddwch yn lliniaru yn eu herbyn. Dylech hefyd ystyried costau wrth gefn yn ofalus o fewn eich cais.

Y mathau o risg a phroblemau y dylech eu hystyried yw:

  • ariannol – er enghraifft, llai o gyfraniad gan ffynhonnell ariannu arall
  • sefydliadol – er enghraifft, prinder pobl â'r sgiliau sydd eu hangen arnoch neu staff sydd eu hangen i weithio ar brosiectau eraill
  • economaidd – er enghraifft, cynnydd annisgwyl yng nghost deunyddiau
  • technegol – er enghraifft, darganfod lleithder annisgwyl ac eang
  • cymdeithasol – er enghraifft, ymatebion negyddol i ymgynghori neu ddiffyg diddordeb gan eich cynulleidfa darged
  • rheoli – er enghraifft, newid sylweddol yn nhîm y prosiect
  • cyfreithiol – er enghraifft, newidiadau yn y gyfraith sy'n gwneud y prosiect yn anymarferol
  • amgylcheddol – er enghraifft, anawsterau wrth ddod o hyd i ffynonellau pren o goedwigoedd a reolir yn dda

Hyrwyddo eich grant Loteri Genedlaethol

Mae’n rhaid i chi ymrwymo i gydnabod eich grant a hyrwyddo'r Loteri Genedlaethol. Gallwch gael rhagor o wybodaeth am ein gofynion sylfaenol ar gyfer cydnabyddiaeth ar ein gwefan.

Yn ogystal â chydnabod eich grant, rydym yn disgwyl i chi ddarparu mynediad arbennig a/neu gynigion i chwaraewyr y Loteri Genedlaethol, yn flynyddol o leiaf.

Rydym yn disgwyl i chi ddatblygu cynigion neu ymgyrchoedd hyrwyddo arloesol a chreadigol a gynlluniwyd i ddiolch i chwaraewyr y Loteri Genedlaethol am eu cefnogaeth ac i godi ymwybyddiaeth o'r cyllid a gawsoch. Mae enghreifftiau o'r rhain, a phethau creadigol eraill y mae prosiectau wedi'u gwneud i'w gweld ar ein gwefan.

Os yw eich grant am fwy nag £1 filiwn tuag at ardal arddangos newydd, canolfan ymwelwyr, gardd gymunedol neu gyfleuster cyhoeddus arall, hoffem hefyd drafod y ffordd orau o ymgorffori'r Loteri Genedlaethol yn enw'r gofod neu'r safle.

Gwerthuso

Rydym yn argymell eich bod yn cynnwys gwerthusiad o ddechrau eich prosiect. Mae ein tystiolaeth yn dangos mai'r gyllideb prosiectau mwy gofalus ar gyfer eu gwerthuso, yr uchaf yw ansawdd yr adroddiad terfynol. Rydym wedi argymell isafswm gwariant ar werthuso a gallwch ddod o hyd i ganllawiau pellach ar hyn ar ein gwefan.

Ar ddiwedd eich prosiect byddwn yn disgwyl rhywfaint o adborth gwerthuso, mewn dwy ran:

  • eich adroddiad gwerthuso eich hun, a anfonwyd i mewn cyn i ni dalu'r 10% olaf o'ch grant
  • Holiadur gwerthuso, o fewn blwyddyn i'w gwblhau. Gallwch weld y wybodaeth y byddwn am i chi ei hadrodd yn ein canllawiau gwerthuso ar ein gwefan.

Eich cyfraniad

Bydd eich cyfraniad yn dibynnu ar faint o grant yr ydych yn gofyn amdano.

Cais am grant: £250,000 i £1miliwn

  • cyfraniad: o leiaf 5% o gostau eich cyfnod datblygu a 5% o gostau eich cyfnod cyflawni

Cais am grant: £1miliwn i £5miliwn 

  • cyfraniad: o leiaf 10% o gostau eich cyfnod datblygu a 10% o gostau eich cyfnod cyflawni

Rydym yn disgrifio'r cyfraniad hwn fel 'cyllid partneriaeth' a gall fod yn cynnwys arian parod, cyfraniadau nad ydynt yn arian parod, amser gwirfoddolwyr neu gyfuniad o'r rhain i gyd. Byddwn yn asesu a yw eich prosiect yn cynnig gwerth da am arian ac yn ystyried eich cyfraniad.

Os yw eich prosiect yn cynnwys gwaith cyfalaf, gellir cynnwys gwerth costau rheoli a chynnal a chadw cynyddol yn y dyfodol am hyd at bum mlynedd ar ôl cwblhau'n ymarferol fel cyllid partneriaeth. Gweler ein canllawiau ar-lein ar gynnal a chadw adeiladau i gael rhagor o wybodaeth.

Cyfraniadau arian parod

Gallai hyn fod o gronfeydd wrth gefn eich sefydliad eich hun, rhodd gan gymwynaswr, grant gan gyllidwr arall neu gymorth arall a godir gan gyllid (er enghraifft, cyllid torfol).

Cyfraniadau nad ydynt yn arian parod

Mae hyn yn cynnwys unrhyw beth sydd ei angen arnoch ar gyfer eich prosiect nad oes rhaid i chi dalu amdano (er enghraifft, llogi ystafell neu offer). Dim ond os ydynt yn gostau prosiect uniongyrchol a allai fod wedi bod yn rhan o gyllideb eich prosiect y gallwn dderbyn cyfraniadau nad ydynt yn arian parod.

Amser gwirfoddolwyr 

Dyma'r amser y mae gwirfoddolwyr yn ei roi i gefnogi'r gwaith o gyflawni eich prosiect. Gallai hyn gynnwys gwaith gweinyddol, clirio safle neu weithio fel stiward mewn digwyddiad. Ni ddylech gynnwys costau ar gyfer amser pobl a fydd yn cymryd rhan yn eich gweithgareddau (er enghraifft, pobl sy'n mynychu gweithdy neu'n mynd ar daith dywys).

Rydym yn defnyddio cyfradd safonol i gyfrifo gwerth eich amser gwirfoddoli:

  • gwirfoddolwr proffesiynol (er enghraifft, cyfrifeg neu addysgu): £50 yr awr
  • gwirfoddolwr medrus (er enghraifft, arwain taith dywys): £20 yr awr
  • gwirfoddolwr (er enghraifft, clirio safle neu weithredu fel stiward mewn digwyddiad): £10 yr awr

Arian y Loteri Genedlaethol

Gallwch ddefnyddio arian gan ddosbarthwr arall o'r Loteri Genedlaethol i gyfrannu tuag at eich prosiect fel cyllid partneriaeth. Fodd bynnag, ni all hyn gyfrif tuag at eich cyfraniad o leiaf 5% i 10%, y mae'n rhaid iddo fod yn cynnwys cyfraniadau o'ch ffynonellau eich hun neu ffynonellau eraill, heb gynnwys y Loteri Genedlaethol.

Y broses ymgeisio

Datganiad o Ddiddordeb / Mynegi Diddordeb

Mae ein proses ymgeisio yn gystadleuol ac ni allwn ariannu pob cais o ansawdd da a gawn.

Rydym yn cydnabod y gwaith sy'n mynd i baratoi cais ac felly i gadw cystadleuaeth ar lefelau y gellir eu rheoli, ac yn rhoi'r cyfle gorau posibl i chi, gofynnwn i bob ymgeisydd am grant dros £250,000 i lenwi ffurflen Fer Mynegi Diddordeb / Datganiad o Ddiddordeb.

Byddwn yn defnyddio'r wybodaeth a roddwch i benderfynu a ddylid eich gwahodd i gyflwyno cais cam datblygu ai peidio. Nid yw gwahoddiad i wneud cais yn gwarantu grant gennym yn y dyfodol ond mae'n dangos ein bod yn gweld potensial yn eich cynigion cychwynnol.

Os byddwch yn llwyddiannus, bydd eich cymeradwyaeth Datganiad o Ddiddordeb yn parhau'n ddilys am 12 mis a bydd angen cyflwyno cais Cam Datblygu o fewn yr amser hwn.

Ein nod yw ymateb i'ch Datganiad o Ddiddordeb o fewn 20 diwrnod gwaith i'w dderbyn. Os byddwn yn penderfynu eich gwahodd i wneud cais, byddwn yn cysylltu â chi i drafod y camau nesaf. Os nad ydym yn eich gwahodd i wneud cais, byddwn yn egluro ein rheswm.

Camau datblygu a chyflawni

Dylai pob cais gynnwys cyfnod datblygu i'ch helpu i weithio ar eich cynnig prosiect. Yn ystod y cam hwn, byddwch yn cael gwell dealltwriaeth o gostau, adnoddau, llinell amser ac anghenion eich cynulleidfaoedd.

Byddwch yn penderfynu pa mor hir y mae angen i chi ddatblygu eich cynigion ar gyfer y cyfnod cyflawni. Efallai y byddwch yn cymryd hyd at ddwy flynedd, yn dibynnu ar gymhlethdod eich prosiect.

Unwaith y byddwch wedi cyflwyno'ch ffurflen gais, nid yw'n bosibl i ni ddychwelyd hwn atoch ar gyfer gwaith pellach, na rhyddhau copi newydd. Felly, mae'n bwysig sicrhau eich bod yn hapus gyda'ch atebion cyn i chi gyflwyno'ch cais.

Bydd eich cais yn cystadlu â phrosiectau eraill yn y camau datblygu a chyflawni. Nid yw dyfarniad cyfnod datblygu yn gwarantu y byddwch yn derbyn dyfarniad cyfnod cyflawni.

Penderfyniadau brys

Mewn amgylchiadau eithriadol, efallai y byddwn yn ystyried proses ymgeisio carlam, os oes angen penderfyniad cyflymach (er enghraifft, os cewch gyfle i brynu eitem treftadaeth mewn arwerthiant ond bod angen i chi symud yn gyflym). Os credwch fod hyn yn berthnasol i'ch prosiect, dylech gyflwyno ffurflen Mynegi Diddordeb a byddwn yn trafod hyn gyda chi.

Sut fyddwn ni'n asesu eich cais

Unwaith y byddwch yn anfon eich cais ar-lein atom, byddwn yn gwirio bod popeth yn ei le a byddwn mewn cysylltiad i roi gwybod i chi pryd y gallwch ddisgwyl penderfyniad.

Fel sefydliad sy'n rhoi arian cyhoeddus, rydym yn cynnal rhai gwiriadau ar y wybodaeth a roddwch i ni pan fyddwch yn gwneud cais (er enghraifft, efallai y byddwn yn gwirio eich hanes gyda ni neu'n cynnal gwiriadau hunaniaeth neu dwyll).

Oni bai bod angen i ni wirio unrhyw beth gyda chi, mae'n annhebygol y byddwch yn clywed gennym eto nes i ni roi gwybod i chi am y penderfyniad.

Dylech ateb yr holl gwestiynau yn y ffurflen gais.

Pan rydym yn asesu eich cais, byddwn yn ystyried amrywiaeth o ffactorau gan gynnwys:

  • a yw eich prosiect yn berthnasol i dreftadaeth yn y DU
  • yr anghenion a'r cyfleoedd y bydd eich prosiect yn mynd i'r afael â nhw
  • pa mor gryf y bydd eich prosiect yn cyflawni ein canlyniadau blaenoriaeth ar gyfer 2021-22
  • gwerth cyffredinol am arian
  • risgiau posibl i lwyddiant y prosiect , yn enwedig mewn perthynas ag effeithiau pandemig COVID-19 ar gyflawni prosiectau
  • sut y bydd canlyniadau prosiectau'n cael eu cynnal
  • eich agwedd at gynaliadwyedd amgylcheddol

Os asesir bod eich cais yn darparu gwerth isel am arian yna gellir ei wrthod yn gynharach yn ystod y cyfnod asesu, a byddwn yn rhoi gwybod i chi am hyn ar y pryd.

Y broses ymgeisio

Dewiswch pryd i wneud eich cais yn ofalus. Peidiwch â rhuthro i gyflwyno cais cyn i chi fod yn barod, a gwnewch yn siŵr eich bod wedi meddwl drwy'r ffordd orau o lunio eich gweithgaredd a sut rydych yn mynd i'w reoli.  Gwyddom y byddwn yn derbyn nifer fawr o geisiadau, a bydd angen inni flaenoriaethu lle y gall ein buddsoddiad wneud gwahaniaeth sylweddol.

Mae ein penderfynwyr yn defnyddio eu barn i ddewis pa geisiadau i'w cefnogi, gan ystyried ansawdd, cyflawni canlyniadau, risg a gwerth am arian. Gallant hefyd ystyried materion fel sicrhau dosbarthiad daearyddol o'n cyllid ac a yw eich cais yn flaenoriaeth ar gyfer cyllid (fel y nodir yn ein Fframwaith Ariannu Strategol 2019–2024).

Gellir gwneud ein penderfyniad ychydig wythnosau ar ôl ein cyfnod asesu o 12 wythnos, yn dibynnu ar ddyddiad nesaf y cyfarfod. Gwnewch yn siŵr eich bod yn caniatáu hyn wrth gynllunio llinell amser eich prosiect.

Gwybodaeth sydd ei hangen arnom

Mae'r wybodaeth isod yn dangos y gwahanol lefelau o wybodaeth y bydd angen i chi fod wedi'u hystyried ar gyfer eich cam datblygu a'ch cais cam cyflawni. Gweler hefyd y rhestr o ddogfennau ategol.

Cais cam datblygu

Gweithgareddau

Cynigion amlinellol:

  • pwy sy'n debygol o gymryd rhan yn eich prosiect?
  • natur ac ystod y gweithgareddau a fydd yn ennyn diddordeb pobl â threftadaeth

Gwaith cyfalaf

Cynigion amlinellol:

  • cynllun cadwraeth drafft neu amlinellol
  • manylion perchnogaeth – boed yn rhydd-ddaliadol neu'n lesddaliad
  • dadansoddiad cychwynnol o'r gwaith cyfalaf rydych yn bwriadu ei wneud
  • cynlluniau ar gyfer elfennau pensaernïol hyd at a chan gynnwys cam gwaith RIBA 1*
  • cynlluniau ar gyfer elfennau nad ydynt yn bensaernïol, megis dehongli neu allbynnau digidol, sy'n cyfateb i gam gwaith RIBA 1
  • prisiad annibynnol os yw'r prosiect ar gyfer caffael casgliadau neu wrthrychau sengl

Canlyniadau'r prosiect

Amlinellu gwybodaeth am y canlyniadau y gallai eich prosiect eu cyflawni

Rheoli prosiectau

  • gwybodaeth fanwl am y gwaith y byddwch yn ei wneud yn ystod eich cyfnod datblygu
  • gwybodaeth fanwl am sut y byddwch yn rheoli eich cyfnod datblygu, gan gynnwys briffiau ar gyfer gwaith i'w wneud gan ymgynghorwyr, disgrifiadau swydd newydd
  • amserlen fanwl ar gyfer eich cyfnod datblygu
  • amlinellu gwybodaeth am sut y byddwch yn rheoli eich cyfnod cyflwyno
  • amserlen amlinellol ar gyfer y cyfnod cyflawni

Ar ôl i'r prosiect ddod i ben

  • cynllun busnes cyfredol eich sefydliad
  • amlinellu gwybodaeth am sut y byddwch yn cynnal canlyniadau eich prosiect ar ôl i'r cyllid ddod i ben, gan gynnwys ariannu costau cynnal prosiect ychwanegol

Costau'r prosiect

  • costau manwl ar gyfer eich cyfnod datblygu
  • costau amlinellol ar gyfer eich cyfnod cyflawni
  • ffynonellau posibl o gyllid partneriaeth ar gyfer eich cyfnod cyflawni a/neu strategaeth codi arian ar gyfer eich cyfnod datblygu

Cais y cyfnod cyflawni

Gweithgareddau

Cynigion manwl:

  • Cynllun gweithredu manwl, sy'n dangos yr holl weithgareddau yn eich prosiect. Bydd hyn yn cael ei gynnwys yn eich Cynllun Gweithgareddau neu Gynllun Gweithredu Ardal.

Gwaith cyfalaf

Cynigion manwl:

  • cynllun cadwraeth, os oes angen
  • dylid cadarnhau perchnogaeth a bodloni ein gofynion
  • cynlluniau a chynigion manwl ar gyfer gwaith cyfalaf rydych yn bwriadu ei gyflawni
  • cynlluniau ar gyfer elfennau pensaernïol hyd at a chan gynnwys cam gwaith RIBA 3
  • cynlluniau ar gyfer elfennau nad ydynt yn bensaernïol, megis dehongli neu allbynnau digidol sy'n cyfateb i gam gwaith RIBA 3

Canlyniadau'r prosiect

Gwybodaeth fanwl am y canlyniadau y bydd eich prosiect yn eu cyflawni

Rheoli prosiectau

  • gwybodaeth fanwl am sut y byddwch yn rheoli eich cyfnod cyflwyno, gan gynnwys briffiau ar gyfer gwaith i'w wneud gan ymgynghorwyr a disgrifiadau swydd newydd
  • amserlen fanwl ar gyfer eich cyfnod cyflawni

Ar ôl i'r prosiect orffen

  • cynllun busnes eich sefydliad, wedi'i ddiweddaru i adlewyrchu eich cynlluniau ar gyfer cyflawni prosiectau a chynnal manteision y prosiect ar ôl i'r cyllid ddod i ben, gan gynnwys ariannu costau cynnal prosiect ychwanegol
  • gwybodaeth fanwl am sut y byddwch yn gwerthuso eich prosiect
  • gwybodaeth am eich polisïau rheoli a chynnal a chadw – naill ai fel cynllun rheoli a chynnal a chadw neu wedi'u cynnwys yn eich cynllun cadwraeth

Costau'r prosiect

  • costau manwl ar gyfer eich cyfnod cyflawni
  • arwydd y byddwch wedi sicrhau cyllid partneriaeth ar waith cyn i chi ddechrau eich cyfnod cyflawni

Eich cyfnod datblygu

Yn ystod eich cyfnod datblygu byddwch yn adeiladu ar eich syniadau prosiect. Bydd y gwaith a wnewch yn eich cam datblygu yn dibynnu ar eich prosiect ond mae'n debygol o gynnwys ymgynghori â phobl y tu allan i'ch sefydliad, gweithgareddau i gryfhau eich sefydliad (megis adolygiad llywodraethu, adolygu cynllun busnes eich sefydliad), dylunio a chynllunio manwl, a gwaith arolygu.

Adolygiad o'r cyfnod datblygu

Byddwn yn adolygu eich prosiect yn ystod eich cyfnod datblygu i weld sut rydych yn symud ymlaen gyda'ch cais cam cyflawni a chynlluniau ychwanegol. Ar gyfer prosiectau sy'n ymwneud â gwaith cyfalaf, byddwn yn edrych ar eich cynlluniau pan fyddant yn unol â cham gwaith RIBA 2.

Prif ddiben yr adolygiad yw cadarnhau:

  • bod y prosiect yn cael ei ddatblygu yn unol â'r dibenion a'r canlyniadau cymeradwy
  • costau a diweddariadau ariannu partneriaeth yn dangos prosiect hyfyw
  • risgiau'n hawdd i’w trin
  • mae'r prosiect yn gyffredinol yn cynnig gwerth da neu well am arian o hyd

Os bu newidiadau sylweddol, mae'r adolygiad yn rhoi cyfle i ni dynnu sylw at risgiau, meysydd sy'n peri pryder a lle mae angen gwneud rhagor o waith.

Os oes pryderon difrifol, efallai y bydd eich prosiect yn methu'r adolygiad o'r cyfnod datblygu a byddwn yn argymell nad ydych yn gwneud cais am gyfnod cyflawni.

I'ch helpu i gynllunio eich cyfnod datblygu, dyma rai tasgau allweddol y bydd angen i chi eu cyflawni:

  1. Ar gyfer prosiectau sy'n ymwneud â gwaith cyfalaf ar dir neu adeiladau, dylech barhau i weithio drwy'r broses cynllunio cadwraeth, mireinio eich dealltwriaeth o'ch treftadaeth a'r cyfleoedd i rannu eich treftadaeth ag eraill fel y bydd eich prosiect yn manteisio'n llawn ar ei botensial tra'n mynd i'r afael ag unrhyw risgiau a bygythiadau yr ydych wedi'u nodi. Gofynnir i chi rannu eich cynllun cadwraeth drafft gyda ni yn ystod y cyfnod datblygu.
  2. Ar gyfer unrhyw waith cyfalaf i adeiladau, cynhaliwch unrhyw arolygon, ymgynghoriadau neu ymchwiliadau sy'n angenrheidiol i ddatblygu eich cynlluniau a'ch cynigion manwl, er enghraifft, archwiliad mynediad neu asesiad o berfformiad amgylcheddol presennol eich adeilad. Ystyriwch a oes unrhyw faterion cyfreithiol yn ymwneud â pherchnogaeth tir neu eiddo y mae angen i chi eu datrys er mwyn sicrhau eich bod yn bodloni ein gofynion ar gyfer y cyfnod dosbarthu.
  3. Ymgynghori â chynulleidfaoedd newydd a chynulleidfaoedd presennol er mwyn datblygu rhaglen fanwl o weithgareddau i ddangos sut y byddwch yn cyflawni'r canlyniad bydd 'ystod ehangach o bobl yn ymwneud â threftadaeth'. Bydd hyn yn ffurfio eich cynllun gweithgaredd neu gynllun gweithredu ardal.
  4. Datblygu amserlen, costau a llif arian manwl ar gyfer eich cyfnod cyflawno.
  5. Ystyriwch yn fanwl sut y bydd eich prosiect yn effeithio ar eich sefydliad a sut y byddwch yn rheoli'r newid hwn. Efallai y bydd angen i chi gynnal adolygiad llywodraethu a diweddaru cynllun busnes a strategaeth codi arian eich sefydliad.
  6. Ystyriwch sut y byddwch yn cynnal canlyniadau prosiectau ar ôl i'r cyllid ddod i ben, a sut y byddwch yn talu unrhyw gostau cynnal ychwanegol. Os ydych yn llunio cynllun rheoli a chynnal a chadw, bydd y wybodaeth hon yn bwydo i mewn i hyn a'ch cynllun busnes sefydliadol wedi'i ddiweddaru.
  7. Ystyriwch sut y byddwch yn gwerthuso eich prosiect, ac yn casglu data llinell sylfaen fel yg allwch fesur y gwahaniaeth y mae eich prosiect yn ei wneud.
  8. Ystyriwch sut y byddwch yn prynu nwyddau, gwaith a gwasanaethau yn ystod eich cyfnod dosbarthu. Mae ein canllawiau derbyn grant yn cynnwys  gwybodaeth am gaffael.
  9. Ystyriwch sut y byddwch yn cydnabod ein grant  ac yn hyrwyddo rôl chwaraewyr y Loteri Genedlaethol wrth gefnogi eich prosiect.
  10. Ymgymryd â'r gwaith angenrheidiol i gynhyrchu'r holl ddogfennau ategol  perthnasol ar gyfer eich cais cam cyflawni.

Dogfennau ategol

Bydd angen i chi gyflwyno'r dogfennau ategol perthnasol o'r adran hon gyda'ch cais ar-lein a rhaid i ni eu derbyn erbyn y dyddiad cau ar gyfer gwneud cais cyhoeddedig.

Mae'r rhestr hon yn cynnwys y dogfennau ategol ar gyfer cais y cyfnod datblygu a'r cais cam cyflawni.

Ni fydd rhai o'r dogfennau'n berthnasol i'ch prosiect a bydd y wybodaeth ychwanegol yn y tabl yma yn eich helpu i benderfynu a ydynt yn berthnasol.

Mae popeth sydd ei angen arnom i asesu eich cais ar y ffurflen gais a'r dogfennau ategol canlynol. Peidiwch â chyflwyno unrhyw ddogfennau ychwanegol, gan na fyddwn yn eu defnyddio mewn asesiad.

Dogfennau ategol y cyfnod datblygu

Dogfen lywodraethol (er enghraifft, cyfansoddiad)

Nid oes angen i ni weld eich dogfen lywodraethol:

  • os ydych yn sefydliad cyhoeddus (er enghraifft, awdurdod lleol)

Dylai eich dogfen lywodraethol gynnwys y canlynol:

  • enw a nodau eich sefydliad
  • datganiad sy'n atal eich sefydliad rhag dosbarthu incwm neu eiddo i'w aelodau yn ystod ei oes
  • datganiad sy'n cadarnhau, os caiff eich sefydliad ei ddirwyn i ben neu ei ddiddymu, y bydd asedau'r sefydliad yn cael eu dosbarthu i sefydliad elusennol neu ddi-elw arall ac nid i aelodau'r sefydliad
  • y dyddiad y cafodd ei fabwysiadu a llofnod eich cadeirydd (neu berson awdurdodedig arall)

Ni allwn dderbyn eich cais os nad yw eich cyfansoddiad yn cynnwys yr uchod.

Gwnewch yn siŵr bod eich prosiect yn dod o fewn nodau eich sefydliad.

Mae'r Comisiwn Elusennau yn darparu canllawiau ar greu dogfen lywodraethol.

Cyfrifon y tair blynedd diwethaf a chyfrifon rheoli'r flwyddyn gyfredol

Archwilir cyfrifon archwiliedig yn annibynnol a dylid eu llofnodi'n flynyddol. Hoffem hefyd weld eich cyfrifon rheoli.

Os ydych yn sefydliad sydd newydd ei ffurfio ac nad oes gennych set o gyfrifon archwiliedig, cyflwynwch eich tri datganiad banc diwethaf neu lythyr gan eich banc yn cadarnhau eich bod wedi agor cyfrif.

Nid oes arnom angen eich cyfrifon os ydych yn sefydliad cyhoeddus (er enghraifft, awdurdod lleol).

Dadansoddiad manwl o'r gost

Taenlen yn manylu ar y dadansoddiad cost a ddarperir yn Adran chwech: Costau prosiect y ffurflen gais ar-lein.

Mae'r ddogfen hon yn orfodol i bob ymgeisydd.

Cytundebau partneriaeth (os yw'n berthnasol)

Os ydych yn bwriadu gweithio gyda sefydliad arall i gyflawni eich prosiect, mae'n arfer da cael cytundeb partneriaeth. Dylai'r ddogfen hon amlinellu rolau a chyfrifoldebau partner a gored i bob parti ei llofnodi.

Dim ond os bydd eich sefydliad partner yn derbyn taliadau grant i gyflawni rhan o'ch prosiect y mae angen i chi ddarparu eich cytundeb partneriaeth.

Nid ydym yn argymell math neu fformat penodol o gytundeb partneriaeth. Mater i'r partïon sy'n ymwneud â phartneriaethau yw gweithio allan beth sydd orau iddynt.

Disgrifiadau swydd (os yw'n berthnasol)

Os ydych yn bwriadu recriwtio aelod newydd o staff i helpu i gyflawni cam datblygu eich prosiect, gan gynnwys prentis, cyflwynwch ddisgrifiad swydd ar gyfer y swydd honno.

Briffiau ar gyfer gwaith a gomisiynir yn fewnol neu'n allanol (os yw'n berthnasol)

Mae briffiau'n disgrifio unrhyw waith rydych chi'n bwriadu ei gomisiynu yn eich cyfnod datblygu. Os ydych yn comisiynu gwaith (er enghraifft, gan artist neu bensaer) yna dylech gyflwyno briff.

Dylai'r brîff ddisgrifio'r gwaith, faint o amser y byddant yn ei gymryd, faint y byddant yn ei gostio a'r sgiliau sydd eu hangen. Gallwch ddod o hyd i dempled briff ar ein gwefan.

Ar gyfer ffioedd dros £10,000 dylech gael tri thendr neu ddyfynbris cystadleuol, am ffioedd dros £50,000 byddwn yn disgwyl i chi ddarparu prawf o'r broses dendro gystadleuol.

Delweddau (dim mwy na chwech)

Rhowch ddelweddau sy'n helpu i ddarlunio eich prosiect. Bydd y delweddau hyn yn cael eu defnyddio i gyflwyno i'r rhai sy'n gwneud penderfyniadau felly dylent fod o ansawdd uchel ac yn berthnasol i'ch prosiect.

Llythyrau cymorth (dim mwy na chwech, os yw'n berthnasol)

Mae llythyrau cymorth yn ffordd dda o ddangos i ni eich bod wedi siarad â phobl eraill a bod ganddynt ddiddordeb ac wedi ymrwymo i'ch prosiect.

Cyflwynwch lythyrau o gefnogaeth gan y bobl sy'n rhan o'ch prosiect, yn hytrach na datganiadau cefnogol cyffredinol. Er enghraifft, os ydych yn bwriadu cyflwyno gweithdai mewn cartref gofal lleol yna bydd llythyr o gefnogaeth yn dangos i ni eu bod am gymryd rhan.

Os yw'n bosibl, dylai llythyrau fod ar bapur pennawd a'u llofnodi.

Cyfrifo adennill costau llawn ar gyfer y cyfnod datblygu (os yw'n berthnasol)

Os ydych yn cynnwys adennill costau'n llawn yng nghyllideb eich prosiect, rhaid i chi gynnwys dogfen sy'n amlinellu eich cyfrifiad.

Dysgwch fwy am gyfrifo adennill costau'n llawn ar wefan Cronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol.

Cynllun busnes

Hoffem weld copi o gynllun busnes cyfredol eich sefydliad. Os nad oes gennych gynllun busnes, cyflwynwch y ddogfen gynllunio rydych yn gweithio gyda hi i reoli eich treftadaeth. Os ydych yn sefydliad sy'n rheoli nifer o safleoedd neu sydd, er enghraifft, yn Awdurdod Lleol, cyflwynwch y dogfennau cynllunio sydd fwyaf perthnasol i'r dreftadaeth yn eich cais.

Mae eich cynllun busnes yn orfodol i bob ymgeisydd.

Arolwg cyflwr (os yw'n berthnasol)

Os yw eich prosiect yn cynnwys gwarchod treftadaeth, rhaid i chi ddarparu arolwg cyflwr neu ddogfen briodol arall megis Cynllun Cadwraeth drafft neu amlinellol. Dylai'r ddogfen hon ddweud wrthym beth yw cyflwr presennol y dreftadaeth a'r gwaith sydd ei angen i ddychwelyd y dreftadaeth i gyflwr da.

Er enghraifft, os ydych yn bwriadu cadw cofeb ryfel leol, bydd angen i chi wybod beth yw'r cyflwr presennol a pha waith atgyweirio sydd ei angen. Dylai'r arolwg neu'r adroddiad hefyd nodi blaenoriaeth gymharol y gwaith a awgrymir, pa waith sydd fwyaf beirniadol ac y mae angen mynd i'r afael ag ef ar frys.

Dogfennau perchnogaeth (os yw'n berthnasol)

Os ydych yn cynllunio unrhyw waith cyfalaf, neu'n bwriadu prynu tir/adeiladau/casgliadau, rhowch gopïau o ddogfennau perchnogaeth y Gofrestrfa Tir ac yn achos eiddo lesddaliad, unrhyw brydles, penaethiaid telerau neu brydles ddrafft.

Os nad ydych yn bodloni ein gofynion perchnogaeth, dywedwch wrthym sut rydych yn bwriadu mynd i'r afael â hyn yn eich cyfnod datblygu.

Dylech atodi'r dogfennau ategol perthnasol i'ch ffurflen gais. Gallwn dderbyn y rhan fwyaf o fformatau ffeil safonol.

Wrth gyflwyno dogfennau ategol, defnyddiwch enwau'r dogfennau uchod fel y gallwn adnabod pob dogfen yn hawdd. Gall peidio â defnyddio'r fformat hwn achosi oedi gyda'ch cais.

Ni fyddwn yn dechrau asesu eich cais nes i chi gyflwyno'r holl ddogfennau ategol perthnasol.

Dogfennau ategol y cyfnod cyflawni

  • cynllun gweithgaredd neu gynllun gweithredu ardal
  • amserlen y prosiect
  • llif arian ar gyfer y prosiect
  • rhagolygon incwm a gwariant am bum mlynedd ar ôl cwblhau
  • strwythur rheoli prosiect
  • taenlen yn manylu ar y dadansoddiad cost
  • cyfrifo Adennill Costau Llawn (os yw'n berthnasol)
  • briffiau ar gyfer gwaith a gomisiynir yn fewnol ac yn allanol
  • disgrifiadau swydd ar gyfer y cyfnod cyflawni
  • cynllun busnes (wedi'i ddiweddaru)
  • delweddau
  • siart llif yn crynhoi'r broses o wneud penderfyniadau ar gyfer grantiau trydydd parti (os yw'n berthnasol)
  • cynllun rheoli a chynnal a chadw (os yw'n berthnasol)
  • manyleb dylunio (os yw'n berthnasol)
  • cynllun dehongli (os yw'n berthnasol)
  • cynllun cadwraeth wedi'i ddatblygu'n llawn (os yw'n berthnasol)

Beth sy'n digwydd ar ôl i chi wneud cais?

Os byddwch yn gwneud cais llwyddiannus

Byddwn yn cysylltu â chi ynghylch trefnu cyfarfod newydd. Yn y cyfarfod hwn efallai y cewch eich cyflwyno i ymgynghorydd a fydd yn eich cefnogi i ddatblygu neu gyflawni agweddau penodol ar eich prosiect, neu helpu i adolygu risgiau. Byddwn yn adolygu eich prosiect ar adegau addas.

Mae'n rhaid i chi aros i dderbyn caniatâd i ddechrau gennym cyn dechrau eich prosiect. Bydd angen i chi gyflwyno ffurflen ar-lein a rhoi'r canlynol i ni:

  • manylion eich cyfrif banc (gorfodol)
  • prawf o ofynion perchnogaeth/lesddaliad (ar gyfer pob prosiect cyfalaf, os oes unrhyw newidiadau wedi digwydd ers gwneud cais)
  • manylion am ganiatâd statudol a/neu drwyddedau sy'n ofynnol ac a gafwyd (os yw'n berthnasol)
  • cadarnhad o gyllid partneriaeth (os yw'n berthnasol)
  • rhagolwg llif arian prosiect
  • strwythur rheoli prosiectau a dulliau ar gyfer dewis ymgynghorwyr, contractwyr a chyflenwyr
  • amserlen neu raglen waith y prosiect

Bydd angen cyfrif banc ar eich sefydliad. Mae’n rhaid i'r enw ar y cyfrif banc gyfateb yn union i enw'r sefydliad sy'n gwneud y cais.

Ar gyfer grantiau datblygu o lai na £100,000 rydym yn talu eich grant mewn tri rhandaliad:

  1. Byddwn yn rhoi 50% o'r grant i chi ymlaen llaw.
  2. Unwaith y byddwch wedi gwario hanner cyntaf cyfanswm costau eich prosiect cymwys, byddwn yn rhoi'r 40 nesaf i chi.
  3. Byddwn yn talu 10% olaf eich grant pan fyddwch wedi gorffen eich cyfnod datblygu.

Ar gyfer grantiau datblygu a chyflanwi o £100,000 neu fwy, byddwn yn talu rhandaliadau o'n grant ar ôl i'r gwaith yr ydych yn gofyn inni dalu amdano gael ei gwblhau. Byddwn hefyd yn cadw'r 10% olaf o'ch grant nes ein bod yn fodlon bod y prosiect wedi'i gwblhau a'ch bod wedi cyflwyno eich adroddiad cwblhau a'ch gwerthusiad.

Canran y taliad

Byddwch chi neu sefydliad arall yn cyfrannu at eich prosiect ac felly byddwn yn rhoi canran o gostau'r prosiect i chi. Rydym yn disgrifio'r ganran hon fel y 'ganran dalu'.

Dyma enghraifft, lle mae canran y taliad yn 90%:

  • cyfanswm costau'r prosiect: £50,000
  • eich cyfraniad arian parod: £5,000
  • eich grant: £45,000
  • canran y taliad: 90%

Byddwn yn talu 'canran y taliad' i chi o'r cyfanswm rydych yn ei wario ar y prosiect.

Os ydych yn gwario llai ar y prosiect nag yr oeddech yn ei ddisgwyl, yna ni fyddwn yn talu'r grant llawn i chi.

Os ydych yn gwario mwy ar y prosiect nag yr oeddech yn ei ddisgwyl, yna ni fyddwn yn gallu rhoi mwy i chi na'r grant a ddyfarnwyd i chi.

Dyma enghraifft, lle'r oedd y cyfanswm a wariwyd ar y prosiect yn llai na'r disgwyl:

  • cyfanswm costau'r prosiect yn y ffurflen gais: £50,000
  • canran y taliad: 90%
  • cyfanswm a wariwyd ar y prosiect: £45,000
  • cyfanswm a dalwn: £40,500 (90% o £45,000)

Adrodd ar gynnydd

Byddwn yn disgwyl i chi adrodd ar gynnydd eich prosiect o leiaf bob tro y byddwch yn gofyn am daliad mewn ôl-ddyledion. Bydd angen i chi ddarparu adroddiad cynnydd o leiaf bob chwarter blwyddyn, gan gynnwys pan fyddwch yn cwblhau eich prosiect, ochr yn ochr â'ch adroddiad gwerthuso.

Byddwn yn disgwyl tystiolaeth o ddanfon a gwariant, fel lluniau, adroddiadau, anfonebau a derbynebau. Ceir gwybodaeth fanylach am ein proses fonitro yn y ddogfen Derbyn grant ar ein gwefan.

Telerau'r grant

Gofynnwn i chi ymrwymo i'n Telerau Grant Safonol.

Mae hyd telerau'r grant yn dibynnu ar y math o brosiect.

Byddant yn para o ddyddiad y Caniatâd i Ddechrau tan:

  • gweithgaredd: y dyddiad y daw'r prosiect i ben (a elwir yn Ddyddiad Cwblhau'r Prosiect)
  • cyfalaf: 20 mlynedd ar ôl Dyddiad Cwblhau'r Prosiect
  • digidol: 20 mlynedd ar ôl Dyddiad Cwblhau'r Prosiect
  • caffael: Os yw eich prosiect yn cynnwys prynu eitem, tir neu adeilad treftadaeth, bydd telerau'r grant yn para am gyfnod amhenodol. Os hoffech gael gwared ar yr hyn yr ydych wedi'i brynu yn y dyfodol, rhaid i chi ofyn am ein caniatâd a gallwn hawlio'n ôl y cyfan neu ran o'n grant.

Os bydd eich cais yn aflwyddiannus

Mae'r broses asesu yn gystadleuol ac ni allwn ariannu'r holl geisiadau o ansawdd da a gawn. Os bydd eich cais yn aflwyddiannus, efallai y byddwn yn awgrymu eich bod yn gwneud cais arall ond mae'n rhaid i chi siarad â ni am hyn gyda ni cyn ailymgeisio.

Gofynion cyfreithiol a pholisi

Perchenogaeth

Disgwyliwn i chi fod yn berchen ar unrhyw eiddo (tir, adeiladau, eitemau treftadaeth neu eiddo deallusol) yr ydych yn gwario'r grant arno. Os nad ydych yn bodloni ein gofynion perchnogaeth, bydd angen i chi wella eich hawliau yn eich cyfnod datblygu (er enghraifft, drwy newid neu ymestyn prydles) neu gynnwys y perchennog fel ymgeisydd ar y cyd yn eich cais, os yw'n berthnasol.

Tir ac adeiladau

Ar gyfer prosiectau sy'n cynnwys gwaith ar dir ac adeiladau, mae'n rhaid i chi fod yn berchen ar y rhydd-ddaliad neu gael prydles sy'n bodloni ein gofynion:

  • ar gyfer prosiectau sy'n cynnwys gwaith ar adeilad neu dir, os nad yw eich sefydliad yn berchen ar y rhydd-ddaliad, bydd angen prydles arnoch gydag o leiaf 20 mlynedd ar ôl diwrnod disgwyliedig Dyddiad Cwblhau'r Prosiect
  • os yw eich prosiect yn cynnwys prynu tir neu adeiladau, rhaid i chi eu prynu'n rhydd-ddaliadol neu mae’n rhaid i'ch prydles fod ag 99 mlynedd yn weddill ar ôl Dyddiad Cwblhau'r Prosiect
  • nid ydym yn derbyn prydlesi gyda chymalau terfynu (mae'r rhain yn rhoi'r hawl i un neu fwy o bartïon i'r brydles ddod â'r brydles i ben mewn rhai amgylchiadau)
  • nid ydym yn derbyn prydlesi gyda fforffedu ar gymalau ansolfedd (mae'r rhain yn rhoi'r hawl i'r landlord ddod â'r brydles i ben os bydd y tenant yn mynd yn fethdalwr)
  • rhaid i chi allu gwerthu ymlaen, isosod y cyfan neu ran, a morgeisio eich prydles ond os byddwn yn dyfarnu grant i chi, mae'n rhaid i chi gael ein caniatâd yn gyntaf i wneud unrhyw un o'r rhain

Diogelu’r grant

Tâl cyfreithiol: Ein polisi yw cymryd tâl am yr eiddo a ariennir gan grant pan fyddwch yn gorff nad yw'n gorff cyhoeddus, mae eich prosiect yn cynnwys gwaith cyfalaf ac mae eich grant dros £250,000.

Cyfyngiad ar deitl: Os ydych yn gorff cyhoeddus fel awdurdod lleol neu brifysgol bydd angen cyfyngiad arnom ar deitl eich Cofrestrfa Tir i sicrhau eich bod yn gofyn am ein caniatâd cyn ymrwymo i unrhyw drafodion yn y dyfodol sy'n ymwneud â'r eiddo a ariennir gan grant.

Os bydd unrhyw un o'r uchod yn berthnasol i'ch prosiect, bydd angen i chi anfon manylion cyswllt eich cyfreithiwr atom cyn gynted â phosibl yn dilyn eich dyfarniad cam cyflawni.

Eitemau treftadaeth

Ar gyfer prosiectau sy'n ymwneud â phrynu eitem treftadaeth neu wneud gwaith cadwraeth i eitem dreftadaeth (er enghraifft, trên stêm neu baentiad), rhaid i chi brynu neu fod yn berchen ar yr eitem yn llwyr. Ni allwn ariannu unigolion preifat na sefydliadau er elw i brynu eitemau adeiladau, tir neu dreftadaeth.

Os ydych yn benthyca eitem/eitemau fel rhan o'r prosiect (er enghraifft, ar gyfer arddangosfa) a gofynnir i chi gyfrannu tuag at gostau cadwraeth yna efallai y byddwn yn derbyn y gost hon os yw'n rhan fach o'ch prosiect.

Efallai y bydd angen clymu perchnogion yr eitem/eitemau yn eich cytundeb partneriaeth, neu eu clymu i delerau safonol y grant os dyfernir grant. Dylech gynnwys hyn yn eich ffurflen Datganiad o Ddiddordeb, os credwch y bydd hyn yn berthnasol i'ch prosiect.

Os ydych yn cynllunio prosiect adeiladu cyfalaf gyda'r diben o storio neu arddangos casgliad nad ydych yn berchen arno, byddwn yn ei gwneud yn ofynnol i berchennog y casgliad gael ei glymu i delerau safonol y grant (ac unrhyw amodau ychwanegol a nodir yn y llythyr hysbysu am grant) os dyfernir grant. Dylech gynnwys hyn yn eich ffurflen Datganiad o Ddiddordeb, os credwch y bydd hyn yn berthnasol i'ch prosiect.

Allbynnau digidol 

Mae gennym ofynion penodol, a nodir yn nhelerau safonol y grant, ar gyfer 'allbynnau digidol' a gynhyrchir fel rhan o unrhyw brosiect.

Rydym yn defnyddio'r term 'allbwn digidol' i gwmpasu unrhyw beth rydych chi'n ei greu yn eich prosiect mewn fformat digidol sydd wedi'i gynllunio i roi mynediad i dreftadaeth a/neu i helpu pobl i ymgysylltu â threftadaeth a dysgu amdani.

Er enghraifft, mae hyn yn cynnwys ffotograffau, testun, meddalwedd, cynnwys gwe ac apiau, cronfeydd data, modelau 3D, recordiadau sain a fideo. Nid yw eitemau a grëwyd wrth reoli'r prosiect, er enghraifft negeseuon e-bost rhwng aelodau'r tîm a chofnodion cyfarfodydd, wedi'u cynnwys yn y gofyniad.

Os byddwch yn derbyn grant mwy na £250,000, mae’n rhaid i bob allbwn digidol fod:

  • 'ar gael' (mae'r allbynnau ar gael am ddim ar-lein a gallwch roi mynediad i'r ffeiliau digidol ar alw) am bum mlynedd o ddyddiad cwblhau'r prosiect
  • 'gellir ei defnyddio' (mae'r allbynnau'n gweithredu fel y bwriadwyd ac yn cael eu diweddaru'n ddiweddaraf)
  • 'agored' (mae allbynnau digidol wedi'u trwyddedu i'w defnyddio gan eraill o dan drwydded 'Priodoleddau 4.0 Rhyngwladol (CC-BY4.0), ac eithrio cod a metadata, y dylid eu rhyddhau o dan Ymroddiad Parth Cyhoeddus oni bai ein bod wedi cytuno fel arall

Os ydych yn creu allbynnau digidol:

  • rhaid i chi ddarparu cynllun rheoli a chynnal a chadw gyda'ch cais cam cyflawni
  • gallwch gynnwys gwerth costau cynyddol rheoli a chynnal a chadw yn y dyfodol am ddeng mlynedd fel cyllid partneriaeth Disgwyliwn i wefannau fodloni o leiaf safon hygyrchedd W3C Dwbl A

Rydym yn disgwyl:

  • gwefannau i fodloni o leiaf safon hygyrchedd W3C Dwbl A
  • i chi ddefnyddio data ac offer agored lle bo modd
  • i chi gyfrannu allbynnau digidol at gasgliadau treftadaeth priodol a phrosiectau gwybodaeth agored

Mae canllawiau ar gyfer prosiectau digidol i'w gweld ar ein gwefan.

Swyddi caffael a staff

Mae’n rhaid i chi ddilyn ein canllawiau caffael. Fel trosolwg, mae’n rhaid i brosiectau sydd ag unrhyw nwyddau, gwaith neu wasanaethau gwerth mwy na £9,999 (ac eithrio TAW), gael o leiaf dri thendr/dyfynbris cystadleuol. Ar gyfer yr holl nwyddau, gwaith a gwasanaethau sy'n werth mwy na £50,000 (ac eithrio TAW), mae’n rhaid i chi ddarparu prawf o weithdrefnau tendro cystadleuol.

Dylech ysgrifennu adroddiad ar y tendrau yr ydych wedi'u derbyn, ynghyd â'ch penderfyniad i’w dderbyn. Mae’n rhaid i chi roi rhesymau llawn os na fyddwch yn dewis y tendr isaf. Yn dibynnu ar natur eich prosiect, efallai y bydd gofyn i chi gydymffurfio â Deddfwriaeth Gaffael y DU.

Os yw partner prosiect yn darparu nwyddau neu wasanaethau y telir amdanynt drwy'r grant, yna mae angen i chi ddweud wrthym pam eu bod wedi'u dewis a pham nad yw proses dendro agored yn briodol. Byddwn yn ystyried ai dyma'r ffordd orau o gyflawni eich prosiect ac yn disgwyl i chi ddangos gwerth am arian a bodloni unrhyw ofynion cyfreithiol perthnasol.

Nid isgontractwyr yw partneriaid. Byddant yn ymgymryd â rôl weithredol yn y prosiect a byddant yn rhan o'r prosiect. Byddant yn helpu i adrodd ar gynnydd, mynychu cyfarfodydd partneriaeth rheolaidd a chefnogi gwerthuso prosiectau. Byddwn yn gofyn am gael gweld eich cytundeb partneriaeth fel dogfen ategol gyda'ch cais.

Mae’n rhaid i chi hefyd hysbysebu holl swyddi staff y prosiect yn agored, gyda'r eithriadau canlynol:

  • mae gennych aelod o staff sydd â chymwysterau addas ar eich cyflogres eich bod yn symud i swydd prosiect. (Mae angen i chi ddarparu disgrifiad swydd ar gyfer y swydd hon o hyd)
  • rydych yn ymestyn oriau aelod o staff sydd â chymwysterau addas ar eich cyflogres fel y gallant weithio ar y prosiect. Yn yr achos yma byddwn yn ariannu cost yr oriau ychwanegol a dreulir ar y prosiect a bydd angen ichi ddweud wrthym am eu rôl
  • os ydych yn fudiad gwirfoddol ac yn cynnwys cyfran o amser aelod o staff yn eich cyfrifiad adennill costau llawn

Rydym wedi ymrwymo i sicrhau bod y sector treftadaeth yn gynhwysol ac yn gynaliadwy. Mae’n rhaid i chi ddefnyddio'r gyfradd Cyflog Byw (a Chyflog Byw Llundain lle bo hynny'n berthnasol) ar gyfer holl staff y prosiect. Dangoswch dystiolaeth o gyllidebu ar gyfer cyfraddau Cyflog Byw yn eich costau a'ch cyllidebau staff.

Mae’n rhaid i weithdrefnau i recriwtio ymgynghorwyr a chontractwyr fod yn deg ac yn agored a chadw at y ddeddfwriaeth cydraddoldeb berthnasol.

Os ydych yn ansicr ynglŷn â'ch rhwymedigaethau, rydym yn eich cynghori i gymryd cyngor proffesiynol neu gyfreithiol. Os ydych eisoes wedi caffael nwyddau, gwaith neu wasanaethau ar gyfer y prosiect sy'n werth mwy na £9,999, (ac eithrio TAW), bydd angen i chi ddweud wrthym sut y gwnaethoch hynny. Ni allwn dalu eich grant os nad ydych wedi dilyn y weithdrefn gywir.

Yswirio gwaith ac eiddo

Mae angen i ni ddiogelu buddsoddiad y Loteri Genedlaethol ac felly gofynnwn i chi, gyda'ch contractwyr, gael yswiriant ar gyfer unrhyw eiddo, gwaith, deunyddiau a nwyddau sy'n gysylltiedig. Mae’n rhaid ymdrin â phob un o'r rhain am eu gwerth adfer llawn yn erbyn colled neu ddifrod, gan gynnwys chwyddiant a ffioedd proffesiynol.

Os yw tân, mellt, storm neu lifogydd yn effeithio ar eich prosiect i'r graddau na allwch gyflawni'r canlyniadau a nodir yn eich cais, efallai y bydd yn rhaid i ni ystyried hawlio ein taliadau grant yn ôl.

Cymorth gwladwriaethol a rheoli cymhorthdal

Ar ddeg cyhoeddi'r Canllawiau hyn i Ymgeiswyr, nid yw arian cyhoeddus ar gyfer sefydliadau bellach yn cael ei lywodraethu gan reolau 'Cymorth Gwladwriaethol' y Comisiwn Ewropeaidd fel y nodir yn Erthygl 107-109 o Gytuniad Swyddogaeth yr Undeb Ewropeaidd a rheoliadau a chanllawiau cysylltiedig.  Yn hytrach, mae'r holl benderfyniadau grant a wneir ar ôl 11pm ar 31 Rhagfyr 2020 yn ddarostyngedig i drefn rheoli cymhorthdal newydd y DU, y nodir ei hegwyddorion ym Mhennod 3 (Cymorthdaliadau) Teitl XI (Maes Chwarae Gwastad) y Cytundeb Masnach a Chydweithredu.

Disgwylir y bydd canllawiau pellach, ymgynghoriad a deddfwriaeth newydd o bosibl yn y maes hwn i adeiladu ar yr egwyddorion hynny. Bydd disgwyl i chi gydymffurfio ag egwyddorion y gyfundrefn rheoli cymorthdaliadau a bodloni unrhyw ofynion yn y dyfodol. Bydd cytundebau yr ymrwymwyd iddynt yn cael eu hadolygu a'u hamrywio yn unol â hynny. Rydym yn cadw'r hawl i osod gofynion pellach ac amodau ychwanegol mewn perthynas â'r mater yma.

Cyfrifoldeb ymgeisydd yw gwirio a oes angen cymorth gwladwriaethol neu glirio rheolaeth cymhorthdal. Dylai ymgeiswyr ofyn am gyngor cyfreithiol annibynnol os nad ydynt yn siŵr a fydd angen clirio prosiect.

Prosiectau sy'n cynnwys tir, cynefinoedd a rhywogaethau

Prosiectau cofnodi biolegol

Mae’n rhaid i unrhyw arsylwadau rhywogaethau gydymffurfio â'r safonau ar gyfer ansawdd a hygyrchedd data fel y nodir gan y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol (NBN) ar yr NBN Atlas. Mae’n rhaid i'r arsylwadau hyn fod ar gael i'r cyhoedd ar drwydded agored wrth ddatrys cipio, yn amodol ar gyfyngiadau rhywogaethau sensitif.

Mae sawl ffordd o gyflawni hyn. Efallai y byddai'n well gan Bartneriaid Data NBN Atlas gyflenwi setiau data yn uniongyrchol i'r NBN Atlas. Ymhlith yr opsiynau eraill mae drwy offeryn cofnodi ar-lein iRecord neu gellir eu rhannu â'ch canolfan cofnodion amgylcheddol leol neu ranbarthol i'w trosglwyddo ymlaen i'r NBN Atlas. Sicrhewch os yw'r cyflwyniad i'r NBN Atlas drwy drydydd parti, maent yn ymwybodol o'r gofynion i gyflwyno'r data hwn wrth gipio penderfyniad ar drwydded agored.

Os nad ydych yn siŵr sut orau i fwrw ymlaen, cysylltwch â'r NBN yn uniongyrchol i drafod y llwybr cyflenwi data mwyaf priodol. Rhaid i chi hefyd fodloni ein gofynion digidol.

Gweithio ar dir preifat

Mae llawer o gynefinoedd a rhywogaethau â blaenoriaeth yn digwydd ar dir sy'n eiddo i unigolion preifat neu sefydliadau er elw.

Rydym yn derbyn ceisiadau am brosiectau tirwedd a natur sydd ar dir cyhoeddus a phreifat, ar yr amod bod budd cyhoeddus yn drech nag unrhyw enillion preifat i berchennog(wyr) tir unigol lle maent yn unigolion preifat neu'n sefydliadau er elw.

Fodd bynnag, mae’n rhaid i'r ymgeisydd arweiniol ar gyfer y prosiect fod yn sefydliad dielw neu'n gorff cyhoeddus os yw eich cais am grant am £100,000 neu fwy.

Er mwyn cynnwys tir preifat, mae’n rhaid i'ch prosiect cyffredinol fodloni pob un o'r pedwar maen prawf isod:

  • ganddynt graidd o gynefin â blaenoriaeth o ansawdd da neu gefnogi poblogaeth sylweddol o rywogaethau â blaenoriaeth i ymestyn allan ohonynt
  • gwella a/neu ehangu graddau ac ansawdd cynefinoedd a fydd yn helpu i gyrraedd targedau cynefinoedd a rhywogaethau UKBAP
  • cyfrannu at reoli'r ardal yn gynaliadwy yn y tymor hir
  • dangos dull strategol o warchod cynefin neu rywogaeth â blaenoriaeth

Hyd yn oed wrth weithio ar dir preifat byddwn yn disgwyl i rywfaint o fynediad cyhoeddus gael ei ddarparu. Rydym hefyd yn derbyn yr egwyddor o lefelau mynediad corfforol mewn parthau yn ardal eich prosiect ac efallai na fydd mynediad corfforol bob amser yn briodol nac yn ddymunol am resymau cadwraeth cynefinoedd.

Dylech eisoes gael mynediad cyhoeddus i'r tir yr ydych yn berchen arno, ac efallai y bydd gennych rywfaint o seilwaith hefyd, er enghraifft llwybrau neu guddfannau, a all helpu i ddarparu ar gyfer mwy o fynediad i'r cyhoedd.

Gofynion perchnogaeth trydydd parti

Ar gyfer prosiectau tirwedd a natur

Os yw'r tir (a all gynnwys gwahanol leiniau o dir dros ardal eang) sy'n destun cyllid grant, yn eiddo i drydydd parti neu drydydd partïon lluosog (gan gynnwys perchnogion preifat), dylid rhoi cytundebau cyfreithiol ar waith rhwng pob perchennog tir a'r grantî.

Nid oes cytundeb rhagnodedig ond mae gennym ofynion penodol y dylid eu cynnwys mewn unrhyw gytundebau perchnogion tir trydydd parti. Dylai'r cytundebau perchnogion tir gynnwys y canlynol o leiaf:

Manylion y partïon:

  • cadarnhad ynghylch sut y caiff y tir ei ddal (rhydd-ddaliad neu lesddaliad)
  • disgrifiad o'r eiddo (gan gynnwys cynlluniau)
  • cyfamodau ar ran perchennog y tir i gynnal a chadw'r tir a darparu mynediad i'r cyhoedd yn unol â thelerau'r grant (fel y bo'n berthnasol)
  • darpariaeth y dylai unrhyw waredu ymlaen fod yn ddarostyngedig i gytundeb y trydydd parti
  • y bydd y cytundeb yn para o ddechrau'r gwaith ar dir y trydydd parti tan 10 mlynedd ar ôl Cwblhau'r Prosiect

Bydd angen i chi ddarparu copïau o'r cytundebau tirfeddiannwr i ni er mwyn sicrhau cydymffurfiaeth â'r gofynion hyn. Bydd angen cwblhau'r cytundebau tirfeddiannwr ac yn eu lle cyn i unrhyw arian grant gael ei ryddhau ar gyfer gwaith ar bob llain o dir sy'n eiddo i drydydd parti.

Ar gyfer gwaith cyfalaf i dreftadaeth adeiledig: (er enghraifft, adeiladau hanesyddol, gerddi addurnol)

Os yw eich prosiect yn cynnwys gwaith sylweddol i adeilad treftadaeth sy'n eiddo i drydydd parti, byddwn fel arfer yn disgwyl i'r perchennog ddod yn grantî ar y cyd neu roi prydles i chi sy'n bodloni ein gofynion. Mewn rhai sefyllfaoedd, yn hytrach na gwneud y perchennog yn grantî ar y cyd, efallai y byddwn yn gofyn iddynt lofnodi llythyr ochr yn cytuno i gydymffurfio â thelerau'r grant i'r graddau y maent yn ymwneud â materion sydd o fewn eu rheolaeth.

Grantiau cymunedol

Efallai yr hoffech wneud taliadau i berchnogion trydydd parti (gan gynnwys perchnogion preifat) am weithgareddau a gwaith cyfalaf sy'n cyfrannu at gyflawni canlyniadau ar gyfer treftadaeth, pobl neu gymunedau (rydym yn galw'r rhain yn grantiau cymunedol). Os mai chi yw'r ymgeisydd arweiniol, chi sy'n gyfrifol am sicrhau bod canlyniadau penodol y prosiect yn cael eu cyflawni gan dirfeddianwyr trydydd parti (gan gynnwys perchnogion preifat) ac y cydymffurfir â thelerau'r grant, gan gynnwys ad-dalu'r grant os oes angen.

Dylid ffurfioli hyn drwy gytundebau trydydd parti sy'n diffinio'r canlyniadau sydd i'w cyflawni ar dir trydydd parti a sicrhau bod gwaith cyfalaf yn cael ei reoli a'i gynnal o ddechrau'r gwaith ar y prosiect tan 10 mlynedd ar ôl cwblhau'r prosiect. Dylai hwn fod yn gytundeb cyfreithiol rhyngoch chi a derbynnydd y grant cymunedol.

Am enghreifftiau o'r math o delerau ac amodau yr hoffech eu cynnwys yn eich cytundebau contractiol gweler y canllawiau Grantiau Cymunedol ar ein gwefan.

Costau cyfreithiol

Gallwch gynnwys costau addasu a sefydlu unrhyw gytundebau trydydd parti, gan gynnwys cost cymryd cyngor cyfreithiol, fel rhan o'r costau yn eich cais.

Gwybodaeth ychwanegol

Mae'r adran cyllidebu a gwerthuso isod yn berthnasol i bob prosiect.

Dylech hefyd ddarllen yr adrannau canlynol os ydynt yn berthnasol i'ch prosiect:

  • Prynu tir ac adeiladau
  • Prynu eitemau a chasgliadau treftadaeth
  • Prosiectau sy'n cynnwys tir, cynefinoedd a rhywogaethau
  • Gofynion perchnogaeth gan gynnwys ar gyfer grantiau cymunedol

Cyllidebu ac adrodd ar werthuso

Rydym yn argymell cyllidebu ar gyfer gwerthuso yn y ffyrdd canlynol:

  • Dylai prosiectau rhwng £250,000 ac £1m ganiatáu cyllideb o rhwng 2% a 7% o gyfanswm costau eu prosiectau ac ystyried defnyddio gwerthuswyr allanol annibynnol. Ni ddylai cyllidebau gwerthuso ar gyfer prosiectau o fewn y raddfa hon fod yn llai na'r isafswm a ganiateir. Er enghraifft, os bydd prosiect yn gwneud cais am gyllid o £255,000 byddem yn disgwyl o leiaf £5,100 (2%) i'w dyrannu i werthuso, oni bai bod tystiolaeth wedi'i darparu yn yr adran ddisgrifiad o bennawd cost gwerthuso nad oes angen y lefel hon o adnoddau.
  • Dylai prosiectau mwy na £1m ganiatáu cyllideb o hyd at 7% o gyfanswm costau'r prosiect a dylent bob amser ystyried defnyddio gwerthuswyr allanol annibynnol. Ni ddylai cyllidebau gwerthuso ar gyfer prosiectau dros £1m fod yn llai nag £20,000, oni bai bod tystiolaeth yn yr adran ddisgrifiad o bennawd cost gwerthuso nad oes angen y lefel hon o adnoddau neu nad yw'n briodol.

Mae’n rhaid i chi anfon adroddiad gwerthuso atom cyn i ni dalu'r 10% olaf o'ch grant. Ein nod yw ariannu prosiectau sy'n creu newid cadarnhaol a pharhaol i bobl a chymunedau. Mae gofyn i'n prosiectau gyflwyno adroddiadau gwerthuso yn ein galluogi i ddangos y gwahaniaeth hwnnw ac i wybod a yw prosiect wedi gwario ei arian yn briodol a bod y canlyniadau a ddymunir wedi'u cyflawni. Rydym yn adrodd ar y cyflawniadau hyn drwy werthuso rhaglenni'n barhaus, sy'n dibynnu ar wybodaeth o hunanwerthusiadau ar lefel prosiectau.

Byddwn yn anfon holiadur gwerthuso atoch o fewn blwyddyn i gwblhau eich prosiect. Bydd yn gofyn am wybodaeth am nifer y gweithgareddau a gyflawnir, nifer y cyfranogwyr a (lle bo'n briodol) ymwelwyr yr ydych wedi ymgysylltu â hwy, faint o hyfforddiant a chyfranogiad gwirfoddolwyr yn eich prosiect, ac unrhyw staff ychwanegol yr ydych wedi ymgymryd â hwy. Ar gyfer yr holl 'allbynnau' hyn o'ch prosiect, bydd gennym ddiddordeb yn y mathau o bobl sydd wedi elwa yn ogystal â'r niferoedd cyffredinol. Ar gyfer prosiectau mwy sy'n ymwneud â gwaith cyfalaf, byddwn yn gofyn am rywfaint o'r wybodaeth hon eto, bum mlynedd ar ôl cwblhau'r prosiect a 10 mlynedd ar ôl cwblhau'r prosiect.

Mae holiadur gwerthuso wedi'i gynnwys isod sy'n rhoi amlinelliad i chi o'r data y bydd angen i chi ei gasglu yn ystod eich prosiect. Ar gyfer ymwelwyr, gwirfoddolwyr, hyfforddeion a staff, rydym hefyd yn gofyn am fanylion demograffig yn ôl rhyw, oedran, ethnigrwydd, cyfeiriadedd rhywiol, anabledd a dosbarth cymdeithasol.

Ni fydd y rhifau hyn, ar eu pen eu hunain, yn adrodd holl stori am beth yw eich prosiect, a bydd angen i'ch adroddiad gwerthuso ddweud wrthym am ansawdd eich prosiect hefyd.

Holiadur gwerthuso

Gweithgareddau

Byddwn am i chi ddweud wrthym faint o weithgareddau a gynhaliwyd gan ddefnyddio'ch grant. Y gweithgareddau rydym yn eu rhestru yw:

  • diwrnodau agored: Diwrnodau pan fyddwch yn agor safle treftadaeth, casgliad neu nodwedd i'r cyhoedd, na ellir ymweld â hwy fel arfer. Gall hefyd gynnwys diwrnodau pan nad ydych yn codi tâl am fynediad mewn atyniadau sydd fel arfer yn codi ffi mynediad.
  • gwyliau: rhaglenni o ddigwyddiadau neu weithgareddau i'r cyhoedd, sy'n para un diwrnod neu fwy, gyda thema neu ffocws wedi'i diffinio'n glir
  • arddangosfeydd ac arddangosfeydd dros dro: arddangosfeydd neu arddangosfeydd nad ydynt yn nodwedd barhaol o'ch safle ac sy'n para llai na 12 mis
  • teithiau tywys neu deithiau cerdded: gall y rhain gael eu harwain gan naill ai eich staff neu bobl y tu allan i'ch sefydliad, ond rhaid iddynt fod yn seiliedig ar eich safle treftadaeth neu nodwedd
  • ymweliadau gan ysgolion a cholegau: gall y rhain gynnwys ymweliadau gan lefelau addysg cynradd, uwchradd ac uwch
  • sesiynau allgymorth mewn ysgolion a cholegau: ymweliadau a wnaed gan eich staff neu'r gwirfoddolwyr sy'n gweithio gyda chi ar y prosiect
  • gweithgareddau eraill ar y safle: gweithgareddau sy'n digwydd ar eich safle nad ydynt wedi'u cynnwys o dan y penawdau eraill yn eich barn chi
  • gweithgareddau allgymorth neu oddi ar y safle eraill: gweithgareddau sydd wedi digwydd i ffwrdd o'ch safle y teimlwch nad ydych wedi gallu dweud wrthym amdanynt

Ymweliadau

Data am nifer y bobl a ymwelodd â'ch atyniad y flwyddyn cyn i'ch prosiect ddechrau a'r flwyddyn ar ôl iddo gwblhau. Os yw'r atyniad neu gyfleuster a ariannwn yn rhan o atyniad mwy (er enghraifft, pe ydym yn ariannu oriel mewn amgueddfa fwy), nid ydym ond am i chi roi rhifau ymweld i ni ar gyfer y rhan o'r atyniad neu gyfleuster yr ydym yn rhoi arian tuag ato.

Gwirfoddolwyr

Nifer y gwirfoddolwyr sy'n ymwneud â'r prosiect a ariannwyd a nifer yr oriau gwirfoddoli a gyfrannwyd ganddynt.

Hyfforddiant

Nifer y bobl sydd wedi'u hyfforddi drwy'r prosiect, o dan gyfres o benawdau sgiliau sy'n cwmpasu cadwraeth, ymgysylltu â chynulleidfaoedd a rheoli.

Mae hyfforddiant yn cynnwys unrhyw raglen strwythuredig o hyfforddiant yn y gwaith, rhannu sgiliau, dysgu seiliedig ar waith a phrofiad gwaith. Gofynnwn i chi wahaniaethu rhwng hyfforddiant i'ch staff a hyfforddiant i wirfoddolwyr.

Staff newydd

Nifer y swyddi staff newydd a grëwyd i gyflawni eich prosiect, ac mae nifer y rhain yn dal i gael eu cynnal ar ôl diwedd y prosiect. I gael rhagor o wybodaeth am werthuso, darllenwch y canllawiau ar ein gwefan

Prynu tir ac adeiladau

Gallwn ariannu prosiectau sy'n cynnwys prynu tir a/neu adeiladau sy'n bwysig i'n treftadaeth, ac sydd ar werth y farchnad neu'n is na hynny. Rhaid i'r prif resymau dros brynu fod o fudd i reoli treftadaeth yn y tymor hir ac i fynediad i'r cyhoedd.

Os ydych eisoes yn rheoli'r tir a/neu'r adeiladau yr ydych am eu prynu, bydd angen i chi ddangos i ni pa fanteision ychwanegol a ddaw yn sgil y pryniant.

Bydd angen i chi ddangos bod yr holl opsiynau ar gyfer ymrwymo i gytundeb rheoli priodol gyda pherchennog y rhydd-ddaliad wedi'u harchwilio cyn gofyn am grant i'w brynu.

Gallwn eich helpu i brynu tir a/neu adeiladau os byddwch yn dangos yn eich ffurflen gais:

  • bydd unrhyw risgiau i'w diogelu yn cael eu lleihau drwy eich pryniant
  • mae'r pris yn adlewyrchu'n gywir gyflwr a gwerth
  • bydd y pryniant yn cyfrannu at fwy o bobl yn ymgysylltu â'r dreftadaeth
  • mae gennych gynlluniau digonol ar gyfer rheoli a chynnal a chadw dros gyfnod o 10 mlynedd o leiaf ar ôl cwblhau'r prosiect
  • gallwch ddangos eu harwyddocâd i'r dreftadaeth mewn ystyr leol, ranbarthol neu genedlaethol

Ni fyddwn yn cefnogi pryniannau sydd, yn ein barn ni, yn uwch na gwerth y farchnad. Os byddwn yn dyfarnu grant i chi, efallai y bydd angen tâl arnom ar y tir a/neu'r adeiladau. Gallwn ariannu'r holl gostau prynu cysylltiedig megis ffioedd asiantau, ffioedd ystafelloedd gwerthu a threthi. Sicrhewch fod y rhain yn cael eu hadlewyrchu yn eich tabl costau.

Os yw eich prosiect yn cynnwys prynu eitem, tir neu adeilad treftadaeth, bydd telerau'r grant yn para am gyfnod amhenodol. Os hoffech gael gwared ar yr hyn yr ydych wedi'i brynu yn y dyfodol, gallwch ofyn am ein caniatâd. Efallai y byddwn yn hawlio ein grant yn ôl.

Mae'r wybodaeth sydd ei hangen arnom am y pryniant

Gyda'ch cais bydd angen i chi ddarparu:

  • cynllun lleoliad i'w raddfa, gan nodi'n glir faint o dir neu adeilad sydd i'w brynu ac unrhyw fynediad perthnasol i'r tir a'r adeilad
  • Un prisiad annibynnol. Dylai hyn gynnwys esboniad manwl o sut y daethpwyd i'r asesiad o werth y farchnad. Rydym yn croesawu prisiadau gan y Gwerthwr Dosbarth. Efallai y byddwn hefyd yn trefnu ein prisiad ein hunain. Byddwn fel arfer yn barod i gefnogi pryniant ar ffigur hyd at 10% yn uwch na brig unrhyw ystod mewn prisiad derbyniol
  • tystiolaeth mai'r perchnogion presennol yw'r perchnogion (sydd â theitl cyfreithiol) a bod ganddynt yr hawl i werthu'r tir a/neu adeiladu a throsglwyddo'r teitl i'r perchennog newydd; a thystiolaeth o unrhyw gyfamodau cyfreithiol, neu hawliau (fel pysgota, saethu, mwynau, draenio), neu denantiaethau tymor hir neu fyrdymor, neu hawliau tramwy neu fynediad, neu unrhyw fuddiannau eraill sydd ynghlwm wrth y tir neu'r adeilad

Prynu eitemau a chasgliadau treftadaeth

Gallwn ariannu prosiectau sy'n cynnwys prynu eitemau neu gasgliadau treftadaeth sy'n bwysig i'n treftadaeth a chyfrannu at gyflawni ein canlyniadau.

Byddwn ond yn helpu i brynu eitemau neu gasgliadau os byddwch yn dangos yn eich ffurflen gais:

  • risgiau i'w dyfodol hirdymor yn cael eu lleihau os byddwch yn eu prynu
  • mae'r pris yn adlewyrchu'n gywir eu cyflwr a'u gwerth
  • gennych bolisi casglu ac mae'r pryniant yn unol â'ch polisi
  • bydd yr eitemau ar gael i'r cyhoedd ar ôl eu prynu
  • gallwch ddangos bod gennych gynlluniau digonol ar gyfer eu gofal a'u cynhaliaeth hirdymor

Byddwn yn ariannu gwaith prynu celf, archifau, gwrthrychau a chasgliadau eraill sy'n bwysig i'r dreftadaeth ac a grëwyd dros 10 mlynedd yn ôl. Byddwn hefyd yn ariannu prynu eitemau mwy diweddar o bwysigrwydd treftadaeth, ond dim ond os ydynt yn rhan o gasgliad mwy, sy'n fwy na 10 mlwydd oed.

Os yw eich prosiect yn cynnwys prynu eitem, tir neu adeilad treftadaeth, bydd telerau'r grant yn para am gyfnod amhenodol. Efallai y bydd angen tâl arnom ar yr eitem(au). Os hoffech gael gwared ar yr hyn yr ydych wedi'i brynu yn y dyfodol, gallwch ofyn am ein caniatâd, ac efallai y byddwn yn hawlio ein grant yn ôl. Os oes gennych eisoes yr eitem(au) ar fenthyg i'ch sefydliad, bydd angen i chi ddangos i ni pa fuddion ychwanegol a ddaw yn sgil eu prynu.

Mae'n annhebygol y bydd digon o fudd cyhoeddus mewn caffael eitem dreftadaeth gan un casgliad a ariennir yn gyhoeddus gan un arall i ni ystyried ariannu'r pryniant. Fodd bynnag, oni bai bod y caffaeliad yn ymwneud yn uniongyrchol ag arbed casgliadau sydd mewn perygl. O dan yr amgylchiadau hynny, dylai'r casgliad, neu ran o'r casgliad hwnnw, fod mewn perygl o gael ei golli oherwydd methiant sefydliadol y perchennog presennol.

Ni fyddwn yn cefnogi pryniannau sydd, yn ein barn ni, yn uwch na gwerth y farchnad.

Ni fyddwn yn rhoi blaenoriaeth i bryniant dim ond oherwydd arhosiad allforio. Mae arhosfan allforio yn rhoi cyfle i sefydliadau godi arian sydd ei angen i brynu eitem neu gasgliad sydd wedi'i fwriadu i'w allforio. Mae'r arhosfan allforio yn gohirio'r drwydded allforio am gyfnod penodol er mwyn gallu gwneud cynnig o'r tu mewn i'r DU.

Os ydych yn bwriadu gwneud cais i ni, dylech gysylltu â'ch swyddfa leol cyn gynted â phosibl, ac o fewn y cyfnod gohirio cyntaf.

Os oes angen penderfyniad brys arnoch gennym, rhaid i chi gysylltu â'ch swyddfa leol i drafod hyn cyn i chi wneud cais. Dim ond os yw'r dyddiad cau yn golygu na allwn asesu eich cais o fewn ein hamserlen arferol y gallwn ystyried cynnig penderfyniadau llwybr carlam ar gyfer prynu eitemau neu gasgliadau treftadaeth.

Bydd ein staff yn trafod goblygiadau ein gweithdrefn llwybr carlam ar gyfer eich cais gyda chi. Os oes gennych amser byr i brynu'r eitem(au), gofynnwn i chi roi manylion i ni am sut y bydd y gwrthrych hwn yn cael ei integreiddio i'ch gweithgareddau dysgu a'ch rhaglenni cyhoeddus presennol.

Nid ydym yn ei gwneud yn ofynnol i chi gael cynllun gweithgaredd ar wahân ond byddwn yn disgwyl i weithgareddau a rhaglenni fod yn briodol ar gyfer y gwrthrych rydych yn ei gaffael.

Costau

Mae'r costau cymwys sy'n gysylltiedig â phrynu yn cynnwys:

  • y pris prynu ei hun
  • ffioedd a ysgwyddwyd gan eich sefydliad fel y prynwr gan gynnwys prisiadau; ffioedd asiantau; a phriwmiwm y prynwr ar gyfer pryniannau mewn arwerthiant
  • TAW na ellir ei hawlio

Mae costau anghymwys yn cynnwys:

  • ffioedd gwerthwyr (er enghraifft, ffioedd cyfreithiol ac asiantau)

Dylech hefyd gynnwys costau'r holl weithgareddau eraill y byddwch yn eu gwneud yn eich prosiect unwaith y byddwch wedi prynu'r eitem(au). Rhaid i gostau eich gweithgareddau fod yn gymesur â chost yr eitem(au).

Mae'r wybodaeth sydd ei hangen arnom am y pryniant

Bydd angen i chi ddarparu:

  • Gwybodaeth am hanes ac arwyddocâd yr eitem(au).
  • Datganiad ynghylch pam mai chi yw'r sefydliad cywir i fod yn berchen ar yr eitem(au). Dylai hyn gael ei hategu gan yr hyn a ddywedwch yn eich polisïau, megis eich polisi caffael neu reoli casgliadau.
  • Tystiolaeth y byddwch yn dod yn berchennog llawn ar yr eitem(au) neu'n achos da dros gydberchnogaeth wedi'i chynllunio'n dda.
  • Prawf dogfennol o darddiad (tarddiad) yr eitem(au). Mae enghreifftiau o brawf yn cynnwys dogfennau gwerthu, dogfennau cyfreithiol, dogfennau allforio, datganiad ysgrifenedig gan y perchennog presennol, hanes yr eitem(au).
  • Tystiolaeth mai'r perchnogion presennol yw'r perchnogion (sydd â theitl cyfreithiol) a bod ganddynt yr hawl i werthu'r eitem(au) a throsglwyddo'r teitl i'r perchennog newydd.
  • Prisiad annibynnol ar sail marchnad agored ar gyfer yr eitem(au) yr hoffech eu prynu; dylai hyn gynnwys rhesymu'r gwerthwr i gefnogi'r prisiad, nid datganiad o'r gwerth yn unig; nid oes angen i chi gomisiynu prisiad ar gyfer eitem (neu eitemau) sy'n destun arhosfan allforio neu ran o'r Broses Prisio Trysorau.
  • Tystiolaeth eich bod wedi dilyn canllawiau cyfredol ar wrthdawelu cludadwy, masnach anghyfreithlon, ac eitemau a chasgliadau a allai fod yn sensitif. Dylech ddarparu datganiad yn amlinellu eich ymchwil i'r cyfreithiau a'r canllawiau perthnasol ar gaffaeliadau moesegol.
  • Disgrifiad o sut y byddwch yn rheoli'r eitem(au) ac yn ei chadw'n ddiogel, ar yr adeg y byddwch yn ei phrynu ac yn y dyfodol.
  • Adroddiad cadwraethwr yn dweud a oes gan yr eitem(au) anghenion cadwraeth ac, os felly, sut y byddwch yn diwallu'r anghenion hynny. Dylai'r adroddiad gynnwys tystiolaeth bod gan eich sefydliad yr amodau amgylcheddol cywir i gartrefu'r pryniant.

Prosiectau sy'n cynnwys tir, cynefinoedd a rhywogaethau

Prosiectau cofnodi biolegol

Mae’n rhaid i unrhyw arsylwadau rhywogaethau gydymffurfio â'r safonau ar gyfer ansawdd a hygyrchedd data fel y nodir gan y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol (NBN) ar yr NBN Atlas. Mae’n rhaid i'r arsylwadau hyn fod ar gael i'r cyhoedd ar drwydded agored wrth ddatrys cipio, yn amodol ar gyfyngiadau rhywogaethau sensitif.

Mae sawl ffordd o gyflawni hyn. Efallai y byddai'n well gan Bartneriaid Data NBN Atlas gyflenwi setiau data yn uniongyrchol i'r NBN Atlas. Ymhlith yr opsiynau eraill mae drwy offeryn cofnodi ar-lein iRecord neu gellir eu rhannu â'ch canolfan cofnodion amgylcheddol leol neu ranbarthol i'w trosglwyddo ymlaen i'r NBN Atlas. Sicrhewch os yw'r cyflwyniad i'r NBN Atlas drwy drydydd parti, maent yn ymwybodol o'r gofynion i gyflwyno'r data hwn wrth gipio penderfyniad ar drwydded agored.

Os nad ydych yn siŵr sut orau i fwrw ymlaen, cysylltwch â'r NBN yn uniongyrchol i drafod y llwybr cyflenwi data mwyaf priodol. Rhaid i chi hefyd fodloni ein gofynion digidol.

Gweithio ar dir preifat

Mae llawer o gynefinoedd a rhywogaethau â blaenoriaeth yn digwydd ar dir sy'n eiddo i unigolion preifat neu sefydliadau er elw.

Rydym yn derbyn ceisiadau am brosiectau tirwedd a natur sydd ar dir cyhoeddus a phreifat, ar yr amod bod budd cyhoeddus yn drech nag unrhyw enillion preifat i berchennog(wyr) tir unigol lle maent yn unigolion preifat neu'n sefydliadau er elw.

Fodd bynnag, mae’n rhaid i'r ymgeisydd arweiniol ar gyfer y prosiect fod yn sefydliad dielw neu'n gorff cyhoeddus os yw eich cais am grant am £100,000 neu fwy.

Er mwyn cynnwys tir preifat, mae’n rhaid i'ch prosiect cyffredinol fodloni pob un o'r pedwar maen prawf isod:

  • ganddynt graidd o gynefin â blaenoriaeth o ansawdd da neu gefnogi poblogaeth sylweddol o rywogaethau â blaenoriaeth i ymestyn allan ohonynt
  • gwella a/neu ehangu graddau ac ansawdd cynefinoedd a fydd yn helpu i gyrraedd targedau cynefinoedd a rhywogaethau UKBAP
  • cyfrannu at reoli'r ardal yn gynaliadwy yn y tymor hir
  • dangos dull strategol o warchod cynefin neu rywogaeth â blaenoriaeth

Hyd yn oed wrth weithio ar dir preifat byddwn yn disgwyl i rywfaint o fynediad cyhoeddus gael ei ddarparu. Rydym hefyd yn derbyn yr egwyddor o lefelau mynediad corfforol mewn parthau yn ardal eich prosiect ac efallai na fydd mynediad corfforol bob amser yn briodol nac yn ddymunol am resymau cadwraeth cynefinoedd.

Dylech eisoes gael mynediad cyhoeddus i'r tir yr ydych yn berchen arno, ac efallai y bydd gennych rywfaint o seilwaith hefyd, er enghraifft llwybrau neu guddfannau, a all helpu i ddarparu ar gyfer mwy o fynediad i'r cyhoedd.

Gofynion perchnogaeth trydydd parti

Ar gyfer prosiectau tirwedd a natur

Os yw'r tir (a all gynnwys gwahanol leiniau o dir dros ardal eang) sy'n destun cyllid grant, yn eiddo i drydydd parti neu drydydd partïon lluosog (gan gynnwys perchnogion preifat), dylid rhoi cytundebau cyfreithiol ar waith rhwng pob perchennog tir a'r grantî.

Nid oes cytundeb rhagnodedig ond mae gennym ofynion penodol y dylid eu cynnwys mewn unrhyw gytundebau perchnogion tir trydydd parti. Dylai'r cytundebau perchnogion tir gynnwys y canlynol o leiaf:

Manylion y partïon:

  • cadarnhad ynghylch sut y caiff y tir ei ddal (rhydd-ddaliad neu lesddaliad)
  • disgrifiad o'r eiddo (gan gynnwys cynlluniau)
  • cyfamodau ar ran perchennog y tir i gynnal a chadw'r tir a darparu mynediad i'r cyhoedd yn unol â thelerau'r grant (fel y bo'n berthnasol)
  • darpariaeth y dylai unrhyw waredu ymlaen fod yn ddarostyngedig i gytundeb y trydydd parti
  • y bydd y cytundeb yn para o ddechrau'r gwaith ar dir y trydydd parti tan 10 mlynedd ar ôl Cwblhau'r Prosiect

Bydd angen i chi ddarparu copïau o'r cytundebau tirfeddiannwr i ni er mwyn sicrhau cydymffurfiaeth â'r gofynion hyn. Bydd angen cwblhau'r cytundebau tirfeddiannwr ac yn eu lle cyn i unrhyw arian grant gael ei ryddhau ar gyfer gwaith ar bob llain o dir sy'n eiddo i drydydd parti.

Ar gyfer gwaith cyfalaf i dreftadaeth adeiledig: (er enghraifft, adeiladau hanesyddol, gerddi addurnol)

Os yw eich prosiect yn cynnwys gwaith sylweddol i adeilad treftadaeth sy'n eiddo i drydydd parti, byddwn fel arfer yn disgwyl i'r perchennog ddod yn grantî ar y cyd neu roi prydles i chi sy'n bodloni ein gofynion. Mewn rhai sefyllfaoedd, yn hytrach na gwneud y perchennog yn grantî ar y cyd, efallai y byddwn yn gofyn iddynt lofnodi llythyr ochr yn cytuno i gydymffurfio â thelerau'r grant i'r graddau y maent yn ymwneud â materion sydd o fewn eu rheolaeth.

Grantiau cymunedol

Efallai yr hoffech wneud taliadau i berchnogion trydydd parti (gan gynnwys perchnogion preifat) am weithgareddau a gwaith cyfalaf sy'n cyfrannu at gyflawni canlyniadau ar gyfer treftadaeth, pobl neu gymunedau (rydym yn galw'r rhain yn grantiau cymunedol). Os mai chi yw'r ymgeisydd arweiniol, chi sy'n gyfrifol am sicrhau bod canlyniadau penodol y prosiect yn cael eu cyflawni gan dirfeddianwyr trydydd parti (gan gynnwys perchnogion preifat) ac y cydymffurfir â thelerau'r grant, gan gynnwys ad-dalu'r grant os oes angen.

Dylid ffurfioli hyn drwy gytundebau trydydd parti sy'n diffinio'r canlyniadau sydd i'w cyflawni ar dir trydydd parti a sicrhau bod gwaith cyfalaf yn cael ei reoli a'i gynnal o ddechrau'r gwaith ar y prosiect tan 10 mlynedd ar ôl cwblhau'r prosiect. Dylai hwn fod yn gytundeb cyfreithiol rhyngoch chi a derbynnydd y grant cymunedol.

Am enghreifftiau o'r math o delerau ac amodau yr hoffech eu cynnwys yn eich cytundebau contractiol gweler y canllawiau Grantiau Cymunedol ar ein gwefan.

Costau cyfreithiol

Gallwch gynnwys costau addasu a sefydlu unrhyw gytundebau trydydd parti, gan gynnwys cost cymryd cyngor cyfreithiol, fel rhan o'r costau yn eich cais.

Beth nesaf?

Defnyddiwch y rhestr wirio ddefnyddiol hon i sicrhau eich bod yn barod i wneud cais:

  • Rwyf wedi darllen y ddogfen ganllaw hon a darllen hanfodol arall
  • Rwyf wedi darllen telerau ac amodau'r rhaglen grant hon
  • Rwyf wedi llunio cyllideb prosiect ac wedi gwirio fy nymriadau
  • Rwyf wedi cynllunio sut i werthuso fy mhrosiect
  • Rwyf wedi paratoi'r holl ddogfennau ategol gorfodol
  • Pan fyddwch yn barod, cyflwynwch eich Datganiad o Ddiddordeb ar ein porth ymgeisio

Pan fyddwch yn barod, cyflwynwch eich Datganiad o Ddiddordeb ar ein porth ymgeisio 

Cysylltwch â ni

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am gysylltu â ni ar ein gwefan.

Os hoffech gael gwybod am ein proses gwyno, ewch i'n tudalen Gwasanaeth Cwsmeriaid.

Newidiadau i'r canllawiau hyn

Byddwn yn adolygu'r canllawiau hyn yn rheolaidd ac yn ymateb i adborth defnyddwyr. Rydym yn cadw'r hawl i wneud newidiadau yn ôl y gofyn. Byddwn yn cyfleu unrhyw newidiadau cyn gynted â phosibl drwy'r dudalen we hon.