News and stories | Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol

Menyw a dau o blant yn edrych ar wrth dreftadaeth ar fwrdd amgueddfa.

Teulu yn Oriel Genedlaethol Amgueddfa Hanes St Fagans, Cymru.

Newyddion

Rhannwch beth mae ariannu i dreftadaeth ac achosion da eraill yn ei olygu i chi

Mae llywodraeth y DU eisiau clywed oddi wrthych am sut mae arian a godir gan chwaraewyr y Loteri Genedlaethol yn cael ei fuddsoddi.

01/07/2026

Blogiau

Byddwn yn buddsoddi £1.4biliwn mewn treftadaeth a chymunedau dros y tair blynedd nesaf

Wedi'i ysgrifennu gan Eilish McGuinness, Prif Weithredwr Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol

08/09/2026

Oedolyn yn helpu dau blentyn i gynaeafu cae o wenith

Mae Growing Communities yn helpu teuluoedd i gael profiad ymarferol o'u treftadaeth bwyd. Credyd: Rhi Ellis.

Straeon

Tyfu dyfodol cynaliadwy drwy dreftadaeth bwyd

Mewn argyfwng hinsawdd a chostau byw, gallai ailgysylltu â'n treftadaeth fwyd gynnig ffordd ymlaen.

Aerial view of the conservatory and formal gardens at Chiswick House showing dry and yellow grass due to prolongued hot and dry weather

Mae gerddi hanesyddol ar flaen y gad o ran newid hinsawdd wrth i newidiadau tywydd difrifol effeithio ar bob agwedd ar dirweddau dyluniedig. Chiswick House and Gardens © Chris Gorman, Big Ladder Photography, Awst 2026.

Newyddion

Hafau cynhesach a gaeafau gwlypach yn gorfodi newid mewn parciau a gerddi hanesyddol

Gofynnon ni i berchnogion a rheolwyr parciau a gerddi hanesyddol ar draws y DU sut mae'r argyfwng hinsawdd yn effeithio ar y lleoedd maen nhw'n gofalu amdanynt.

11/08/2026

Defnyddiwyd gwahanol ddarnau o ffabrig i greu baner yn sillafu'r gair Eisteddfod, wedi'i hamgylchynu gan oleuadau bach

Baner wedi'i gwneud â llaw. Credyd: Aled Llywelyn.

Newyddion

Cefnogi treftadaeth Gymreig yn yr Eisteddfod Genedlaethol 2026

Yr haf yma mae ein tîm yng Nghymru'n mynd i Lantwd, Sir Benfro i gysylltu â chymunedau a rhannu'r gwaith rydyn ni'n ei gefnogi yn Yr Eisteddfod Genedlaethol.

30/07/2026

Delwedd ariel o adeilad brics coch o'r 1920au

Yr adeilad wedi'i adfer ar gyfer Stori Brymbo, o'r 1920au. Credyd delwedd: Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol.

Newyddion

Gwaith haearn hanesyddol Brymbo yn datgelu ei stori 300 miliwn o flynyddoedd

Mae'r hen waith haearn a dur ger Wrecsam, gogledd Cymru, wedi'i drawsnewid yn atyniad i ymwelwyr, canolfan gymunedol a gofod busnes.

10/07/2026

Mae ymwelwyr yn sefyll ymhlith Cerrig Calanais.

Mae canolfan ymwelwyr Cerrig Calanais bellach ar agor am dymor rhagolwg. Credyd: Marie Martin.

Straeon

Lleoedd treftadaeth i ymweld â nhw yr haf yma

O longau hanesyddol i safleoedd archeolegol, mae digon o atyniadau treftadaeth i'w harchwilio sydd wedi agor yn ddiweddar

Plant ysgol yn edrych ar sgrîn fawr sy'n dangos gwrthrychau mewn amgueddfa rithwir.

Plant ysgol yn archwilio Amgueddfa Rithwir Fyd-eang yr Ymddiriedolaeth Treftadaeth Baralympaidd Genedlaethol. Llun: Ymddiriedolaeth Treftadaeth Baralympaidd Genedlaethol.

Straeon

Hygyrchedd ar-lein ar waith drwy dreftadaeth Baralympaidd a gardd gyfrinachol Sain Ffagan

Dysgwch sut y gallwch chi roi ein harweiniad hygyrchedd digidol ar ei newydd wedd ar waith yn eich prosiect treftadaeth.

Stamp cydnabyddiaeth Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol wedi'i ysgythru ar blac gwydr crwn gydag ymyl o rwyllwaith. Saif y plac o flaen llawr teils lliwgar a grât gwaith haearn.

Enillodd plac cydnabyddiaeth hardd Eglwys St Mary's, Amwythig, sydd wedi'i ysgythru â laser, ein cystadleuaeth yn 2024.

Newyddion

Cystadleuaeth: rhowch gynnig arni gyda'ch cydnabyddiaeth grant Cronfa Treftadaeth greadigol

Helpwch ni i ddathlu'r ffyrdd arloesol y mae prosiectau wedi cydnabod eu hariannu ac enillwch y cyfle i ffilm cyfryngau cymdeithasol gael ei gwneud am eich prosiect.

02/04/2026

Dryweddwr taith yn siarad gyda grŵp o bum person yn sefyll o amgylch bwrdd gwybodaeth mewn adeilad carreg

Mae teithiau o amgylch Boston Lodge yn helpu ymwelwyr i ddeall treftadaeth y safle. Llun: Chris Parry.

Straeon

Holi ac Ateb gyda Grantï: disgrifio gweledigaeth eich prosiect ac addasu er mwyn llwyddo

Gwnaethon ni ofyn i Reolwr Cyffredinol Cwmni Rheilffordd Ffestiniog, Paul Lewin, a'r Rheolwr Prosiect Edwina Bell, sut yr aethon nhw ati i adfer Boston Lodge, gweithfeydd peirianneg rheilffordd hynaf y byd sy'n gweithredu'n barhaus.

lodau gwyllt a glaswellt hir mewn mynwent, gyda cherrig beddau ac eglwys hanesyddol yn y cefndir

Gall mynwentydd fod yn hafanau heddychlon i fyd natur ac i bobl. Llun: Caring for Gods Acre.

Newyddion

Cymorth strategol i addoldai: ein heffaith ddwy flynedd yn ddiweddarach

Rydyn ni wedi ariannu prosiectau arloesol a chydweithredol sy'n mynd i'r afael â heriau eang sy'n wynebu synagogau, eglwysi a chapeli drwy ein menter strategol Treftadaeth mewn Angen: Addoldai.

24/03/2026

Gwlypdiroedd Dŵr Croyw y Mileniwm, yn edrych i'r dwyrain gyda chuddfan Adain y Crëyr yn y blaendir. Credyd: WWT.

Newyddion

Dros £15 miliwn wedi'i ddyfarnu i warchod cynefinoedd yng Nghymru

Mae dau ddeg wyth o brosiectau wedi derbyn grantiau hyd at £1 miliwn i adfer a gwella bioamrywiaeth ar draws tir a môr.

16/03/2026

A group of people look at a butterfly sculpture in the Yorkshire moors.

Roedd Wild Uplands yn arddangosfa awyr agored Dinas Diwylliant y DU Bradford 2025. Credyd: Nida Mozuraite.

Newyddion

Chwe phrosiect ar restr fer Prosiect Cynaliadwy y Flwyddyn 2026

Rydym yn noddi'r wobr flynyddol hon i ddathlu prosiectau o'r flwyddyn ddiwethaf sy'n dangos mentrau rhagorol a ysgogwyd gan yr amgylchedd.

12/03/2026

Blogiau

Sut rydyn ni'n defnyddio data i ddeall effaith Treftadaeth 2033

Dyma ein Prif Weithredwr yn rhannu diweddariad ar sut rydyn ni'n mesur cynnydd tuag at ein gweledigaeth ar gyfer treftadaeth ac yn rhoi tystiolaeth wrth wraidd dyfarnu ein grantiau.

03/03/2026

Visitors being shown a room display at a heritage attraction. One of the visitors is in a wheelchair, and the staff member is in historic costume.

Publications

Treftadaeth 2033: ein heffaith ym mlwyddyn un, 2024–2025

Archwilio'r gwahaniaeth y mae ein hariannu'n ei wneud i'r sector treftadaeth ar ôl y flwyddyn gyntaf lawn o roi grantiau o dan ein strategaeth 10 mlynedd.

Two young people running through the museum.

Ymwelwyr yn Amgueddfa Glanfa Windermere, sy'n cynnig mynediad am ddim fel rhan o'r wythnos. Credyd: Tom Arran.

Newyddion

Cynigion arbennig a mynediad am ddim i atyniadau treftadaeth y gwanwyn yma

Cynhelir Wythnos Agored y Loteri Genedlaethol rhwng dydd Sadwrn 7 a dydd Sul 15 Mawrth 2026, a bydd cannoedd o leoliadau treftadaeth yn cymryd rhan.

24/02/2026

Mae locomotif ager yn tynnu i mewn i orsaf wedi'i hamgylchynu gan gennin pedr gyda'r gyrrwr yn pwyso allan o ddrws yr injan

Un o locomotifau Tal-y-llyn. Credyd: Luke Ryan.

Newyddion

Mae ein buddsoddiad o £3.7 miliwn yn helpu Rheilffordd Tal-y-llyn i warchod treftadaeth drafnidiaeth drysoredig

Diolch i chwaraewyr y Loteri Genedlaethol, bydd rheilffordd eiconig Gogledd Cymru yn parhau i ysbrydoli a chysylltu pobl am genedlaethau i ddod.

14/01/2026

Two women, sat at the bar of a cosy pub, raise their glasses and smile at the barman.

Fe wnaethom gefnogi pobl Llandwrog i gymryd eu tafarn o'r 19eg ganrif i berchnogaeth gymunedol gyda grant o £1.8 miliwn. Delwedd: Ty'n Llan.

Straeon

Holi ac Ateb gyda Grantï: cydweithio a chyllid wrth gefn yn allweddol i lwyddiant prosiect cymunedol

Dyma Siôn Jones, rheolwr prosiect adfer Tafarn Ty'n Llan rhestredig Gradd II ger Caernarfon, yn rhannu'r hyn y mae wedi'i ddysgu drwy gydol y broses – o bwysigrwydd cynllunio manwl i reoli syrpreisys dyddiol wrth gyflawni'r prosiect.

Wedi mwynhau hyn?

Cofrestrwch i dderbyn ein cylchlythyr a pheidiwch â cholli unrhyw stori byth eto!