Diwydiannol, morwrol a thrafnidiaeth

Mae ein cyllid yn dathlu'r adeiladau, trafnidiaeth a thechnoleg arloesol a helpodd i lunio'r byd modern.

Ers 1994 rydym wedi dyfarnu £630m i 1,600 o brosiectau diwydiannol, morol a thrafnidiaeth ledled y DU.

Rydym am helpu mwy o bobl i gadw a diogelu eu treftadaeth ddiwydiannol leol. Gall ein cyllid helpu i drosglwyddo'r sgiliau i genedlaethau iau i ofalu amdanyn nhw.

Beth rydym yn ei gefnogi?

Mae’r prosiectau yr ydym yn eu hariannu yn cynnwys:

gwasg argraffu
peiriannau pwmpio
melinau gwynt
llongau hanesyddol
locomotifau
tirweddau naturiol a drawsffurfiwyd gan ddiwydiant

Syniadau am brosiect

Gall ein harian helpu pobl i:

dadorchuddio a chofnodi atgofion pobl o'n gorffennol diwydiannol
rhoi pwrpas newydd i safle segur
adfer a chynnal peiriannau gweithredu
yn datgelu hanes diwydiant yn eich ardal chi
archwilio rhwydwaith o gamlesi’r genedl
darparu cyfleusterau i ymwelwyr ac adnoddau dysgu wedi'u staffio
helpu pobl ifanc i ddysgu sgiliau newydd a gofalu am eu treftadaeth

Rheilffyrdd 200

Eleni rydyn ni'n nodi 200 mlynedd o'r rheilffordd fodern ac mae dathliadau’n cael eu cynnal ar draws y DU.

Ers 1994, rydyn ni wedi buddsoddi dros £105miliwn a godwyd gan chwaraewyr y Loteri Genedlaethol mewn mwy na 600 o brosiectau treftadaeth rheilffyrdd ar draws y DU.

Mae ein buddsoddiad yn helpu i ddiogelu a dathlu treftadaeth rheilffyrdd, gan gefnogi gwirfoddoli a datblygu sgiliau a rhoi hwb i economïau lleol.

Mynnwch gip ar rai o'r prosiectau rydyn ni wedi'u hariannu isod.

Sut i gael arian

Darganfyddwch os yw eich prosiect yn gymwys i gael arian

Mae locomotif ager yn tynnu i mewn i orsaf wedi'i hamgylchynu gan gennin pedr gyda'r gyrrwr yn pwyso allan o ddrws yr injan

Un o locomotifau Tal-y-llyn. Credyd: Luke Ryan.

Newyddion

Mae ein buddsoddiad o £3.7 miliwn yn helpu Rheilffordd Tal-y-llyn i warchod treftadaeth drafnidiaeth drysoredig

Diolch i chwaraewyr y Loteri Genedlaethol, bydd rheilffordd eiconig Gogledd Cymru yn parhau i ysbrydoli a chysylltu pobl am genedlaethau i ddod.

14/01/2026

Dryweddwr taith yn siarad gyda grŵp o bum person yn sefyll o amgylch bwrdd gwybodaeth mewn adeilad carreg

Mae teithiau o amgylch Boston Lodge yn helpu ymwelwyr i ddeall treftadaeth y safle. Llun: Chris Parry.

Straeon

Holi ac Ateb gyda Grantï: disgrifio gweledigaeth eich prosiect ac addasu er mwyn llwyddo

Gwnaethon ni ofyn i Reolwr Cyffredinol Cwmni Rheilffordd Ffestiniog, Paul Lewin, a'r Rheolwr Prosiect Edwina Bell, sut yr aethon nhw ati i adfer Boston Lodge, gweithfeydd peirianneg rheilffordd hynaf y byd sy'n gweithredu'n barhaus.

Mae sawl person yn eistedd o amgylch bwrdd mawr wedi'i orchuddio â llyfrau nodiadau, pensiliau a phentwr o nodiadau post-it

Sesiwn hyfforddi gyda'r gwirfoddolwyr. Credyd: Ymddiriedolaeth St Giles.

Projects

Grymuso gwirfoddolwyr yn Rhaeadr Aberdulais

16/03/2026

Mae canolfan gymunedol newydd yn rhoi hwb i sgiliau treftadaeth a chyflogadwyedd yng ngwaith tun a rhaeadr hanesyddol Castell-nedd Port Talbot.

09/12/2025

Two young people running through the museum.

Ymwelwyr yn Amgueddfa Glanfa Windermere, sy'n cynnig mynediad am ddim fel rhan o'r wythnos. Credyd: Tom Arran.

Newyddion

Cynigion arbennig a mynediad am ddim i atyniadau treftadaeth y gwanwyn yma

Cynhelir Wythnos Agored y Loteri Genedlaethol rhwng dydd Sadwrn 7 a dydd Sul 15 Mawrth 2026, a bydd cannoedd o leoliadau treftadaeth yn cymryd rhan.

24/02/2026

Model pren o'r HMS Erebus, llong o'r 19eg ganrif gyda thri mast

Model o HMS Erebus. Credyd: Ymddiriedolaeth Treftadaeth Doc Penfro.

Projects

Dod â stori 200 mlynedd HMS Erebus yn ôl i Sir Benfro

04/02/2026

Bydd arteffactau o'r llong archwilio pegynol anffodus yn cael eu harddangos am y tro cyntaf ym man geni'r llong yn Noc Penfro.

13/01/2026

Mae tri o bobl yn sefyll o flaen trên ager gyda stamp cydnabyddiaeth y Gronfa Treftadaeth ar y blaen

Rheilffordd Tal-y-llyn. Credyd: Nathan Spence, 2026.

Projects

Adeiladu dyfodol Rheilffordd Tal-y-llyn

14/01/2026

Mae Tal-y-llyn yn gwarchod treftadaeth ddiwydiannol hoff annwyl ac yn cryfhau mudiad gwirfoddolwyr a arloesodd gadwraeth rheilffyrdd.

08/09/2022

A remote, contemporary bird-watching tower in the middle of vast wetlands. Across a wooden causeway, two birdwatchers depart the tower.

Forsinard Flows Nature Reserve, in the Flow Country UNESCO World Heritage Site, Scotland. Photo: Euan Myles / RSPB.

Newyddion

80 mlynedd o UNESCO: sut mae ein hariannu'n gwarchod safleoedd treftadaeth sy'n bwysig yn fyd-eang

Diolch i gefnogaeth gan chwaraewyr y Loteri Genedlaethol, rydym wedi buddsoddi mwy na £1biliwn mewn prosiectau treftadaeth o bob math a maint ar draws Safleoedd Treftadaeth y Byd, Biosfferau a Geoparciau UNESCO y DU.

14/11/2025

A National Lottery scratchcard held in front of a large building with classical architecture and lawn

Newyddion

Cofrestrwch eich prosiect ar gyfer Wythnos Agored y Loteri Genedlaethol 2026

Mae’n ffordd wych o gydnabod eich grant gan y Gronfa Treftadaeth, cyrraedd cynulleidfaoedd newydd ac elwa o ymgyrch cysylltiadau cyhoeddus ar draws y DU.

24/10/2025

Trên bach â chwmwl o stêm yn iard adeiladau'r amgueddfa

Yr iard yn Amgueddfa Lechi Cymru. Credyd: Amgueddfa Cymru.

Projects

Datgloi’r porth byw i stori llechi Cymru

08/07/2025

Trawsnewid Amgueddfa Lechi Cymru yn Llanberis gyda grant gwerth £12 miliwn, gan sicrhau ei dyfodol yng nghanol tirwedd lechi Treftadaeth y Byd UNESCO.

27/03/2024

Grŵp o bobl mewn siwtiau gwelededd uchel yn sefyll o amgylch bwrdd wedi'i drawsnewid o hen wagen reilffordd

Taith y tu ôl i lenni Boston Lodge ar ei newydd wedd. Credyd: Chris Parry.

Straeon

Sut mae gwirfoddolwyr yn pweru rheilffordd hanesyddol

Mae Boston Lodge yn dangos y gall buddsoddi mewn pobl a sgiliau ysbrydoli ymwelwyr, rhoi hwb i wirfoddoli a thrawsnewid treftadaeth.

Person ar safle cloddio archeolegol yn dal darn o garreg sydd wedi'i gloddio o'r ddaear

Bydd DigVentures yn ennyn diddordeb 4,000 o gyfranogwyr i helpu mapio safleoedd archeolegol ac arferion ecolegol yn nhrydydd cam ei brosiect Cronfa Arloesedd Treftadaeth.

Newyddion

Sefydliadau treftadaeth i rannu atebion arloesol i heriau gweithlu

Mae trydydd cam ein Cronfa Arloesedd Treftadaeth yn cefnogi prosiectau ledled y DU i gyflwyno ffyrdd newydd a chreadigol o weithio.

05/12/2024

A steam train travelling next to water with snowy mountains behind

Projects

Gwarchod treftadaeth rheilffyrdd ac adeiladu dyfodol Boston Lodge

Mae Prosiect Boston Lodge Rheilffordd Ffestiniog ac Ucheldir Cymru yn cadw storïau, adeiladau a sgiliau'r rheilffordd dreftadaeth yn fyw ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

27/11/2019