1. Hafan
  2. Node
  3. Tirweddau, parciau a natur

Gweld fel PDF

Tirweddau, parciau a natur

Tirweddau, parciau a natur

Pobl yn tirlunio mewn gardd Japaneaidd yn yr Alban, gyda mynydd yn y cefndir.
Ni fu erioed mor hanfodol gofalu am fyd natur a helpu pobl i ddeall ei bwysigrwydd.

Ers 1994, rydym wedi dyfarnu dros £2.3biliwn o arian y Loteri Genedlaethol a chyllid arall i 5,300 o brosiectau tir, natur a bioamrywiaeth ar draws y DU.

Diogelu'r amgylchedd yw un o'n pedair egwyddor fuddsoddi Treftadaeth 2033. Ein gweledigaeth yw i dreftadaeth gael ei gwerthfawrogi, ei gofalu a'i chynnal i bawb, nawr ac yn y dyfodol.

Rydym yn blaenoriaethu prosiectau tirwedd a natur sy'n:

  • cefnogi adferiad byd natur
  • cyflwyno atebion sy'n seiliedig ar fyd natur i fynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd
  • ailgysylltu pobl â thirweddau, amgylcheddau morol a byd natur

Yr argyfwng hinsawdd

Mae gan y sector treftadaeth rôl bwysig i'w chwarae o ran gostwng allyriadau nwyon tŷ gwydr a thaclo newid yn yr hinsawdd. Darganfod mwy am yr hyn yr ydym yn ei wneud i daclo’r argyfwng hinsawdd.

Yr hyn yr ydym yn ei ddisgwyl gan y prosiectau a ariannwn

Rydym eisiau i bob math o brosiectau treftadaeth, mawr a bach:

  • gyfyngu ar unrhyw niwed posib i'r amgylchedd
  • cael effaith gadarnhaol ar yr amgylchedd ac yn enwedig ar fyd natur

Darllen ein harweiniad cynaladwyedd amgylcheddol.

Sut i gael eich ariannu

Mae ein rhaglen ariannu Grantiau Treftadaeth y Loteri Genedlaethol ar agor, gan ddarparu grantiau o £10,000 hyd at £10miliwn.

Archwilio ein cyllid sydd ar gael

Mwy o wybodaeth

Darganfod pa brosiectau a ariannwn, a'r hyn y gallech chi ei wneud gyda'n buddsoddiad i helpu amddiffyn ein byd naturiol.
 

Butterfly

Rydym yn cefnogi prosiectau sy'n gwarchod ac yn gwella cynefinoedd ac yn diogelu rhywogaethau gwerthfawr y DU.

Yr hyn rydym yn ei ariannu

Romney Marsh

Disgwyliwn i brosiectau llwyddiannus ddangos sut y byddant yn mynd i'r afael â'r heriau allweddol a wynebir gan dirweddau a natur y DU.

Yr hyn rydym yn ei ariannu

Green roof of cafe

Mae parciau cyhoeddus yn wynebu gostyngiad difrifol mewn cyllid gan awdurdodau lleol. Dyma sut y gallwn helpu eich parciau a mannau gwyrdd trefol.

Yr hyn rydym yn ei ariannu

Mae'r DU yn fyd-enwog am ei chyfoeth o barciau a gerddi hanesyddol. Dyma sut y gall ein cyllid helpu i ofalu amdanynt.

Yr hyn rydym yn ei ariannu
Aerial view of the conservatory and formal gardens at Chiswick House showing dry and yellow grass due to prolongued hot and dry weather
Mae gerddi hanesyddol ar flaen y gad o ran newid hinsawdd wrth i newidiadau tywydd difrifol effeithio ar bob agwedd ar dirweddau dyluniedig. Chiswick House and Gardens © Chris Gorman, Big Ladder Photography, Awst 2026.

Newyddion

Hafau cynhesach a gaeafau gwlypach yn gorfodi newid mewn parciau a gerddi hanesyddol

Gofynnon ni i berchnogion a rheolwyr parciau a gerddi hanesyddol ar draws y DU sut mae'r argyfwng hinsawdd yn effeithio ar y lleoedd maen nhw'n gofalu amdanynt.
six people stand in a field with tall grass, with countryside fields and a lough in the background
Peter McEvoy, Director of Land Management at Ulster Wildlife stands far right. Also pictured visiting Fedian are, left to right, Sharon Archer, Senior Investment Manager at the Heritage Fund, John Witchell, Ulster Wildlife Chair, Dawn Miskelly, Ulster Wildlife Chief Executive Officer, Giles Knight, Environmental Farming Scheme Advisor and Nikki McVeigh, Northern Ireland Committee Member for the Heritage Fund.

Straeon

Grantee Q&A: the Heritage Fund’s flexibility in supporting natural heritage surprised me

Peter McEvoy from Ulster Wildlife shares reflections and advice on the different stages of the nature conservation charity’s project – from writing an application at speed to the surprising amount of nature recovery it’s already supported.
Tri o bobl yn sefyll mewn cae o flodau gwyllt, mae un yn plygu i lawr i gyffwrdd â'r blodau
Drew Bennellick, ein Pennaeth Tir, Môr a Natur, a Harriet Bennett, Swyddog Rheoli Tir prosiect Partneriaeth Tirwedd Chilterns, gydag Andrew Stubbings, o Manor Farm, sef enghraifft o dirwedd gysylltiedig. Ffoto: Oliver Dixon.

Newyddion

Ariannu gwerth £150miliwn i wella a gwarchod tirweddau safon fyd-eang y DU

Bydd ein menter strategol, Cysylltiadau Tirwedd, yn cefnogi prosiectau hirdymor i roi hwb i adferiad byd natur a chysylltu mwy o bobl â’r tirweddau yr ydym yn eu trysori fwyaf.
A close-up of a green and brown sand lizard

Publications

Cynaliadwyedd amgylcheddol – canllaw arfer da

Mae'r Gronfa Treftadaeth wedi ymrwymo i gefnogi adferiad natur a chynaliadwyedd amgylcheddol ar draws ein holl weithgarwch. Disgwyliwn i'r prosiectau a ariannwn helpu i warchod yr amgylchedd.
Three people look down over a valley with mountains in the distance
Braemar view. Credit: Cameron Cosgrove

Prosiectau

Cairngorms 2030: pobl a natur yn ffynnu gyda'i gilydd

Rydym wedi dyfarnu bron i £12.5 miliwn i brosiect sy'n newid bywydau er mwyn diogelu Parc Cenedlaethol mwyaf y DU, gan ddod â chymunedau at ei gilydd i helpu natur a gwella llesiant.

Mae grŵp o gerddwyr yn edrych tuag at lyn a bryniau ar ddiwrnod heulog yn y gaeaf
Mae teithiau cerdded yn helpu i ddod â phobl yn agosach at fyd natur ar eu stepen drws. Credyd: LleCHI LleNI.

Prosiectau

Ysbrydoli balchder yn nhirwedd llechi eiconig Cymru

Yng Ngwynedd, gogledd Cymru, mae ein grant o £1.7 miliwn yn helpu i roi cymuned wrth wraidd eu treftadaeth naturiol a diwydiannol.

Cwrs dŵr naturiol yn rhedeg wrth ochr tir fferm
Cwrs dŵr naturiol yn nhirwedd arfordirol Gwastadeddau Gwent. Credyd: Neil Aldridge.

Prosiectau

Cefnogi adferiad byd natur yng Nghymru

Bydd y prosiect hwn yn datblygu cynlluniau ymarferol i ddenu buddsoddi preifat wrth adfer byd natur ar raddfa fawr, gan greu modelau y gellir eu defnyddio ar draws Cymru.

Map gwerin cyfoes darluniadol manwl yn amlinellu cwrs Afon Teifi
Map llawysgrif Idris Mathias. Credyd: Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol.

Prosiectau

Llais yr Afon: Rhoi Llais i Afon Teifi

Daeth y prosiect hwn â chymunedau ar draws Dyffryn Teifi Isaf ynghyd i ddathlu a gwarchod treftadaeth naturiol a diwylliannol doreithiog yr afon.

Afon gyda gwely o flodau bach gwyn yn arnofio arni
Gwely o grafanc y dŵr yn arnofio ar Afon Gwy. Credyd: Patrick Stirling.

Prosiectau

Deall y dirywiad mewn crafanc dŵr ar afonydd Gwy ac Wysg

Mae Cyfeillion Afon Gwy yn ymchwilio i ddirywiad rhywogaeth blanhigyn eiconig yng Nghymru i helpu cynllunio adferiad byd natur yn y dyfodol.

Gyr o wartheg gyda choleri dim ffens mewn cae
Twyni tywod niwlog y bore yng Ngwarchodfa Natur Genedlaethol Cwningar Merthyr Mawr. Credyd: Sasha Ufnowska.

Prosiectau

Diogelu dyfodol Gwarchodfa Natur Genedlaethol Cwningar Merthyr Mawr

Bydd y prosiect hwn yn adfer ac yn ailgysylltu cynefinoedd ar draws un o systemau twyni tywod pwysicaf Ewrop, gan sicrhau dyfodol y warchodfa fel tirwedd sy'n doreth o fywyd gwyllt.

Mae ymwelwyr yn sefyll ymhlith Cerrig Calanais.
Mae canolfan ymwelwyr Cerrig Calanais bellach ar agor am dymor rhagolwg. Credyd: Marie Martin.

Straeon

Lleoedd treftadaeth i ymweld â nhw yr haf yma

O longau hanesyddol i safleoedd archeolegol, mae digon o atyniadau treftadaeth i'w harchwilio sydd wedi agor yn ddiweddar
Afon yn llifo trwy goetir
Afon Marteg. Credyd: Silvia Sivers.

Prosiectau

Adfer dwy afon yn Sir Faesyfed

Bydd y prosiect hwn yn cryfhau rhwydweithiau natur ac yn diogelu bioamrywiaeth ar hyd Afon Ithon ac Afon Marteg yng Nghymru.

Cacwn yn gorffwys ar flodyn, yn edrych dros arfordir Cymru
Gardwenynen y mwsogl. Credyd: Laura Shakespeare.

Prosiectau

Achub cynefinoedd cacwn prinnaf Cymru

Mae'r prosiect hwn yn helpu i adfywio rhywogaethau cacwn ar hyd arfordir Sir Gaerfyrddin ac yn ysbrydoli pobl leol i gymryd rhan mewn cadwraeth.

Dôl gyda blodau melyn a phobl yn y pellter
Dôl yn Slade Farm Organics. Credyd: Felicity Crawshaw.Organics. Credit: Felicity Crawshaw.

Prosiectau

Adfer cynefinoedd âr ym Mro Morgannwg

Mae Fieldwork Studios a Slade Farm Organics yn adfer cynefinoedd tir fferm i wella bioamrywiaeth, rhoi hwb i gydnerthedd ar raddfa'r dirwedd a chysylltu pobl â threftadaeth amaethyddol Cymru.

Dau aderyn rhostog cynffonddu ar wely o ddŵr
Rhostogion Cynffonddu yn chwilio am fwyd. Credyd: WWT.

Prosiectau

Creu ac adfer cynefinoedd gwlyptir yn WWT Llanelli

Bydd y prosiect hwn yn gwella amodau ar gyfer adar gaeafu o bwys rhyngwladol ac yn dod â phobl leol yn agosach at fyd natur.