Mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Cwningar Merthyr Mawr, ar Arfordir Treftadaeth Sir Forgannwg, yn rhan o ail system twyni tywod weithredol fwyaf Ewrop. Gan gwmpasu dros 487 hectar ac chan ddal sawl statws safle gwarchodedig, mae'n cynnal rhywogaethau prin a rhywogaethau sydd o dan fygythiad. Ond mae'n wynebu pwysau cynyddol.
Mae rhywogaethau ymledol gan gynnwys Helyg y Môr a Jac y Neidiwr yn gynefinoedd llethol, gan leihau glaswelltir blodeuol sy'n doreth o rywogaethau a chan wneud ardaloedd yn anhygyrch i fywyd gwyllt ac ymwelwyr.
Mae'r warchodfa natur yn adeiladu ar ei phrosiect Ailgysylltu Natur blaenorol i ehangu adferiad byd natur ar draws y twyni. Ymysg y gweithgareddau fydd:
- rhoi dulliau pori gwartheg sy'n llesol i natur ar waith gan ddefnyddio ffensys rhithwir
- datblygu ap symudol gwyddoniaeth dinasyddion i ennyn diddordeb, ysbrydoli ac addysgu gwirfoddolwyr, cymunedau lleol ac ymwelwyr
- cynnal diwrnodau ymgysylltu gwirfoddolwyr i gefnogi adfer cynefinoedd ac ailgysylltu ardaloedd darniog
- creu cronfa ddata a rennir i adeiladu capasiti a llywio cydnerthedd o ran yr hinsawdd ar draws rhwydwaith ehangach y twyni tywod
Dywedodd Sasha Ufnowska, Rheolwr Gwarchodfa Natur Genedlaethol Cwningar Merthyr Mawr: "Mae'r prosiect hwn yn rhoi'r modd i ni fynd i'r afael â phwysau ar natur yn uniongyrchol. Drwy adfer y cynefinoedd sy'n gwneud Cwningar Merthyr Mawr mor arbennig, gallwn sicrhau ei fod yn parhau fel gwarchodfa lwyddiannus sy'n doreth o fywyd gwyllt am genedlaethau i ddod."
Dyfarnwyd ariannu i'r prosiect hwn drwy'r Gronfa Rhwydweithiau Natur, a ddosberthir gan y Gronfa Treftadaeth, ar ran Llywodraeth Cymru ac mewn partneriaeth â Chyfoeth Naturiol Cymru.
