1. Hafan
  2. Node
  3. Amgueddfeydd, llyfrgelloedd ac archifdai

Gweld fel PDF

Amgueddfeydd, llyfrgelloedd ac archifdai

Amgueddfeydd, llyfrgelloedd ac archifdai

Museums, libraries and archives
Mae amgueddfeydd, llyfrgelloedd ac archifau yn adrodd storïau ein treftadaeth ddiwylliannol.

Drwy gadwraeth, arddangosfeydd ac ymgysylltu â chymunedau, gallant ddod â chasgliadau, lleoedd a syniadau yn fyw. Maen nhw'n ein helpu i ddeall diwylliant, gwyddoniaeth a hanes, ac yn rhoi ymdeimlad o le, hunaniaeth a chymuned i ni.

Diolch i chwaraewyr y Loteri Genedlaethol, ers 1994 rydym wedi dyrannu £2.6 biliwn i fwy na 6,100 o brosiectau mewn amgylcheddau amgueddfeydd, llyfrgelloedd, archifau a chasgliadau ledled y DU. Mae storïau o brosiectau rydyn ni wedi'u hariannu i'w gweld isod.

Beth rydym yn ei gefnogi?

Rydyn ni'n rhoi grantiau o £10,000 i £10 miliwn ar gyfer prosiectau treftadaeth a arweinir gan neu sy'n cynnwys amgueddfeydd, llyfrgelloedd ac archifau.

Mae ein hariannu'n cefnogi sefydliadau mawr a bach, gan gynnwys:

  • amgueddfeydd, llyfrgelloedd ac archifau cenedlaethol, awdurdod lleol ac annibynnol
  • llyfrgelloedd hanesyddol
  • archifau cymunedol a chasgliadau hanes llafar
  • sefydliadau sydd â chasgliadau treftadaeth

Syniadau prosiect

Gallai ein hariannu helpu pobl i:

  • greu mannau arddangos a dysgu newydd cyffrous
  • denu cynulleidfaoedd newydd a mwy amrywiol
  • caffael eitemau newydd a datblygu casgliadau
  • gwella cydnerthedd sefydliadol

Am fwy o ysbrydoliaeth, gweler y storïau isod neu porwch y prosiectau rydyn ni wedi'u hariannu.

a person looks at old documents

Basic Page

Archives Revealed

With our support, The National Archives is expanding the only grant programme in the UK dedicated to cataloguing archival collections.
an assortment of historic photographs, letters and drawings about excavations of Hadrian's Wall
The documents, photographs, notes and research of the archaeologists who rediscovered the history of Hadrian's Wall are being catalogued as part of The Vindolanda Trust's Archives Revealed project. Credit: The Vindolanda Trust.

Straeon

From Hadrian’s Wall to hip hop: how Archives Revealed is unlocking collections

Our £5million investment is scaling up the ambition of a grants programme helping archives and museums tackle their backlog of uncatalogued material, and rediscover fascinating stories in the process.
A group of young boys sneak a view through gaps in a Belfast peace wall.
Peacelines I. Photo: Frankie Quinn. Shared with permission of Belfast Archive Project.

Prosiectau

How collaboration helped Belfast Archive Project reach new audiences

Through working with national partners, a team of dedicated volunteers has unearthed remarkable photographic treasures documenting the history of Northern Ireland.

A telephone cable cabinet decorated in blue and yellow, with the slogan 'We All Love Leeds'.
The most ordinary street furniture can be an opportunity to celebrate your city's sporting triumphs. Credit: Reece Leung / Leeds Museums and Galleries

Prosiectau

How oral histories can capture sporting heritage and bring communities together

Talking to the people of Leeds about their shared love of everything from football to table tennis has made a vital contribution to the city’s collections.

A space in the open store, containing a vintage motorcycle and pram.
The rationalised collection will be housed in a new Open Store. Photo: Preston Park Museum / Stockton Borough Council.

Prosiectau

Creating space: rationalising Preston Park Museum

Our support has helped Stockton’s local museum declutter its collection and involve the community in decision making about its future.

Y tu allan i adeilad Amgueddfa Bêl-droed Cymru ac Amgueddfa Wrecsam wedi'i adnewyddu
Mae'r amgueddfa wedi'i hadnewyddu yn dwyn ynghyd dreftadaeth chwaraeon a hanes cymunedol. Credyd: Amgueddfa Bêl-droed Cymru ac Amgueddfa Wrecsam, 2026.

Prosiectau

Ail-ddychmygu amgueddfa Wrecsam ar gyfer pêl-droed a chymuned

Mae Amgueddfa Bêl-droed Cymru ac Amgueddfa Wrecsam newydd yn dod â threftadaeth bêl-droed a hanes lleol yn ôl i'w chartref hanesyddol yng ngogledd-ddwyrain Cymru, trwy amgueddfa wedi'i hadnewyddu a chartref cenedlaethol newydd sbon ar gyfer pêl-droed Cymru.

Llun llonydd o fideo du a gwyn yn dangos criw o blant mewn gwisg Gymreig draddodiadol
O fomentau bob dydd i ddigwyddiadau tirnod, mae'r archif yn cofnodi degawdau o fywyd Cymru. Credyd: BBC.

Prosiectau

Achub canrif o hanes darlledu Cymru

Mae gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru Archif BBC Cymru dan gadwraeth ac yn cysylltu cymunedau â'u treftadaeth glyweled.

Mae ymwelwyr yn sefyll ymhlith Cerrig Calanais.
Mae canolfan ymwelwyr Cerrig Calanais bellach ar agor am dymor rhagolwg. Credyd: Marie Martin.

Straeon

Lleoedd treftadaeth i ymweld â nhw yr haf yma

O longau hanesyddol i safleoedd archeolegol, mae digon o atyniadau treftadaeth i'w harchwilio sydd wedi agor yn ddiweddar
A group of people look at a butterfly sculpture in the Yorkshire moors.
Roedd Wild Uplands yn arddangosfa awyr agored Dinas Diwylliant y DU Bradford 2025. Credyd: Nida Mozuraite.

Newyddion

Chwe phrosiect ar restr fer Prosiect Cynaliadwy y Flwyddyn 2026

Rydym yn noddi'r wobr flynyddol hon i ddathlu prosiectau o'r flwyddyn ddiwethaf sy'n dangos mentrau rhagorol a ysgogwyd gan yr amgylchedd.
A pond with a bridge over it and footpath next to it on a sunny day
An old iron railway bridge has been repurposed as a footbridge over a pond, one of the many habitats created in this inner-city green space. Credit: Railworld Wildlife Haven.

Newyddion

Gwnewch gais am wobr Prosiect Cynaliadwy y Flwyddyn 2026

Rydym yn falch o noddi gwobr cynaladwyedd y gwobrau Amgueddfeydd a Threftadaeth, gan ddathlu prosiectau ac arddangosfeydd rhagorol sy’n mynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd.
Trên bach â chwmwl o stêm yn iard adeiladau'r amgueddfa
Yr iard yn Amgueddfa Lechi Cymru. Credyd: Amgueddfa Cymru.

Prosiectau

Datgloi’r porth byw i stori llechi Cymru

Trawsnewid Amgueddfa Lechi Cymru yn Llanberis gyda grant gwerth £12 miliwn, gan sicrhau ei dyfodol yng nghanol tirwedd lechi Treftadaeth y Byd UNESCO.