Cyngor: Deall ein gofyniad trwydded

People pointing at a laptop screen
Mae sicrhau bod allbynnau digidol eich prosiect yn agored i’w ymgysylltu, defnyddio ac ailddefnyddio yn golygu y gall mwy o bobl gysylltu â threftadaeth y DU nag erioed o'r blaen.

Yng Nghronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, rydym wedi ymrwymo i sicrhau'r budd cyhoeddus, cymdeithasol ac economaidd mwyaf posibl o'r gwaith a ariennir gennym. Rydym wedi diweddaru ein gofynion trwyddedu i gefnogi hynny'n well.

Mae defnyddio technolegau digidol i greu cyfleoedd i gysylltu â threftadaeth yn bwysicach nag erioed. Rydym wedi deall ers tro byd bŵer trwyddedau agored i:

  • galluogi pobl i ymgysylltu'n weithredol â threftadaeth
  • cefnogi'r gwaith o ddefnyddio, ailddefnyddio a datblygu adnoddau a ariennir yn gyhoeddus

"Mae ein gofyniad trwyddedu newydd yn ein helpu i gynyddu mynediad i dreftadaeth gyfoethog y DU a hyrwyddo'r defnydd arloesol o ddigidol ar draws y sector."

Josie Fraser, Pennaeth Polisi Digidol

Beth yw trwydded agored?

Mae trwydded agored yn rhoi caniatâd ymlaen llaw i adnoddau gael eu defnyddio, eu rhannu a'u hailddefnyddio, cyn belled â bod telerau'r drwydded yn cael eu bodloni.

Rydym yn ei gwneud yn ofynnol i'r holl brosiectau a ariennir gennym rannu'r adnoddau digidol y maent yn eu creu o dan drwydded agored. Mae hyn yn cynnwys delweddau, ymchwil, deunyddiau addysgol, adroddiadau prosiect, meddalwedd, cynnwys y we ac ap, cronfeydd data, modelau 3D, recordiadau sain a fideo.

Man recording a podcast

Beth sy'n newid

Yn y gorffennol, ein trwydded ddiofyn oedd trwydded Creative Commons Priodoleddau AnFasnachol (CC-BY-NC). Ein rhagosodiad newydd yw trwydded Ryngwladol Priodoleddau Creative Commons 4.0 (CC-BY 4.0).

Mae trwyddedau agored yn sicrhau bod credyd a chydnabyddiaeth briodol yn cael eu rhoi i'r sefydliadau a/neu'r unigolion sy'n gyfrifol am greu'r gwaith.

Cysylltu pobl â threftadaeth

Mae trwyddedau agored yn rhoi cyfle i gymunedau fwrw ymlaen â threftadaeth. Maent yn agor y drws i ddefnyddio ac ailddefnyddio'r cyfoeth o adnoddau a ariennir gan chwaraewyr y Loteri Genedlaethol at ystod eang o ddibenion, gan gynnwys addysg. Mae hyn yn helpu i sicrhau bod adnoddau digidol a ariennir gan y cyhoedd yn parhau i fod ar gael yn rhwydd ac yn agored i'r cyhoedd.

Gallai hyn gynnwys:

  • defnyddio adnoddau addysgol gan ysgolion
  • gwella adnoddau digidol ar draws casgliadau a sefydliadau
  • ymestyn cyrhaeddiad treftadaeth y DU drwy lwyfannau gwybodaeth agored fel Wiki Commons a Wiki Data

School group using tablets and laptops

Mae'r drwydded newydd hefyd yn dileu'r rhwystr i ddefnydd masnachol, sy'n galluogi'r Gronfa i gefnogi'r sector yn well mewn perthynas ag arloesi a menter. Mae'r sector yn edrych o'r newydd ar ei fodelau busnes a'i wasanaethau digidol, gan gynnwys talu am wasanaethau. Bydd y Gronfa yn helpu sefydliadau treftadaeth i gynllunio ar gyfer hyn fel rhan o'i gwaith cymorth adfer.

Mae Josie Fraser, Pennaeth Polisi Digidol y Gronfa yn esbonio sut y bydd y newidiadau hyn o fudd i'r sector: "Mae ein gofyniad trwyddedu newydd yn ein helpu i gynyddu mynediad i dreftadaeth gyfoethog y DU a hyrwyddo'r defnydd arloesol o ddigidol ar draws y sector."

Mwy am ein gofyniad wedi'i ddiweddaru:

Y drwydded diofyn newydd

Bydd grantïon yn parhau i fod yn berchen ar yr hawliau i'r gwaith a gynhyrchir o dan eu grant. Fel o'r blaen, gofynnwn iddynt roi trwydded agored i'r gwaith y maent yn ei gynhyrchu a sicrhau bod y rhain ar gael i'r cyhoedd ar-lein am o leiaf bum mlynedd.

O fis Medi 2020, ein trwydded ddiofyn yw Priodoleddau Creative Commons 4.0 Rhyngwladol (CC BY 4.0), neu gymhwyster cyfatebol. Pan gynhyrchir cod a metadata yn ystod y prosiect, dylid rhannu hyn o dan Creative Commons 0 1.0 Cyffredinol (CC0 1.0) Ymroddiad Parth Cyhoeddus, neu gymhwyster cyfatebol.

Nid yw'n ofynnol i eitemau a grëwyd yn ystod proses y prosiect, er enghraifft negeseuon e-bost rhwng aelodau'r tîm a chofnodion cyfarfodydd, gael eu rhannu na'u trwyddedu'n agored. Fodd bynnag, rydym yn annog prosiectau i rannu eu prosesau a'u canfyddiadau a gweithio mor agored â phosibl er budd pobl eraill.

Gwaith yn y Parth Cyhoeddus

Mae gwaith sydd eisoes yn y Parth Cyhoeddus y tu allan i gwmpas y gofyniad hwn. Er mwyn sicrhau nad yw'r deunyddiau hyn yn cael eu camgymryd am ddeunyddiau o dan hawlfraint, rydym yn argymell y dylai prosiectau nodi asedau parth cyhoeddus yn glir drwy ddefnyddio Creative Commons 0 1.0 Cyffredinol (CC0 1.0) Cyflwyno Parth Cyhoeddus neu gymhwyster cyfatebol. Ni ddylai unrhyw hawliau newydd godi mewn deunyddiau nad ydynt yn wreiddiol o ganlyniad i atgynhyrchu gwaith cyhoeddus a gefnogir gan gyllid grant. Dylid rhannu atgynhyrchiadau digidol o ddeunyddiau parth cyhoeddus, gan gynnwys delweddau ffotograffig a data 3D, o  dan CC0 1.0 Ymroddiad Parth Cyhoeddus.

Trefniadau trwyddedu amgen ac eithriadau

Mae Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yma i gefnogi, hyrwyddo a helpu i gynyddu mynediad i dreftadaeth gyfoethog y DU. Os bydd grantiau'n canfod y byddai defnyddio ein trwydded ddiofyn yn eu hatal rhag gallu cyflawni eu prosiect yn llwyddiannus, byddwn yn gweithio gyda nhw i ddod o hyd i ateb.

  • deunydd sy'n cynnwys plant a phobl ifanc
  • deunydd sy'n debygol o gynnwys data personol sensitif fel cyfweliadau hanes llafar

Gall trefniadau neu eithriadau amgen fod yn briodol am amrywiaeth o resymau, gan gynnwys:

Rydym yn hapus i gefnogi unrhyw brosiectau cyfredol, a ariannwyd cyn mis Medi 2020, a hoffai newid i'r drwydded newydd.

Moeseg a hawlfraint

Cododd y broses adolygu faterion ehangach yn ymwneud â chydnabod rôl foeseg yn gynyddol mewn perthynas â hawlfraint a trwyddedu. Er enghraifft:

  • materion yn ymwneud â digideiddio arteffactau neu waith o ddiwylliannau eraill
  • y gofyniad i gyfranwyr drosglwyddo eu hawliau i sefydliadau
  • statws ymchwil, data, a chyfryngau eraill a gynhyrchir o amgylch gwaith ysbrydol, gwrthrychau doniol ac olion dynol

Fel cyllidwr treftadaeth mwyaf y DU, mae gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol gyfrifoldeb i annog, cyfrannu at drafodaethau a gwaith parhaus a dysgu oddi wrth drafodaethau parhaus a gweithio i fynd i'r afael â gwahaniaethu o bob math.

Rydym yn annog pob prosiect i ystyried y gydnabyddiaeth gynyddol o rôl moeseg mewn perthynas â hawlfraint, trwyddedu a rheoli treftadaeth ddiwylliannol.

Cydnabyddiaethau

Dymuna Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol ddiolch i'r unigolion a'r sefydliadau canlynol a gymerodd ran yn ein grŵp cynghori ar yr adolygiad trwyddedu:

Maria Adebowale-Schwarte, Prif Swyddog Gweithredol Foundation for FutureLondon a Chyfarwyddwr Sylfaenydd y Living Space Project

Lucy Crompton-Reid, Prif Weithredwr Wikimedia UK

Kelly Foster, eiriolwr gwybodaeth agored, hanesydd cyhoeddus a threfnydd a sylfaenydd AfroCROWD UK

Abira Hussein, ymchwilydd a chynhyrchydd, cyd-sylfaenydd ac arweinydd prosiect  Nomad

Dafydd James, Pennaeth Prosiectau Digidol a Strategol Arweinydd Amgueddfa Cymru/National Museum Wales

Sam Roberts, Pennaeth Llywodraeth Agored a Llywodraeth Agored, Swyddfa'r Cabinet

Fiona Romeo, Uwch Reolwr Rhaglen, GLAM a Diwylliant yn Sefydliad Wikimedia.

Anasuya Sengupta, Cyd-Gyfarwyddwr a Chydsylfaenydd Whose Knowledge?

Tom Steinberg, sylfaenydd MySociety

Simon Tanner, Athro Treftadaeth Ddiwylliannol Ddigidol ac Is-Ddeon (Pobl a Chynllunio) yn Adran y Dyniaethau Digidol yng Ngholeg y Brenin Llundain

Dr Andrea Wallace, Darlithydd yn y Gyfraith ym Mhrifysgol Caerwysg

Neil Wyatt, Uwch Gynghorydd Polisi Treftadaeth yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon (DCMS)

 

Efallai y bydd gennych chi ddiddordeb hefyd mewn ...