Ym 1176 daeth yr Arglwydd Rhys ap Gruffydd â beirdd a cherddorion ynghyd yng Nghastell Aberteifi i gystadlu am anrhydedd y gadair farddol, gan ddechrau traddodiad a fyddai’n goroesi am ganrifoedd.
Heddiw, mae’r Eisteddfod Genedlaethol ac eisteddfodau lleol yn parhau i ddarparu ffordd unigryw o ddathlu iaith, diwylliant a chreadigrwydd Cymru.
Mae'r prosiect hwn yn nodi 850 mlynedd o'r ŵyl eiconig ac yn helpu mwy o bobl i ddeall ei heffaith barhaol ar ddiwylliant a hunaniaeth Cymru.
Wrth wraidd y prosiect mae pyped ysblennydd pum metr o daldra o’r Arglwydd Rhys ap Gruffydd, a grëwyd gan Theatr Byd Bach. Teithiodd y pyped o Eglwys Gadeiriol Tyddewi i Gastell Aberteifi ac fe'i croesawyd gan gymunedau ar hyd y ffordd a gynhaliodd berfformiadau yn dathlu treftadaeth leol.
Mewn edefyn arall o Brosiect 1176, aeth y cwmni theatr Mewn Cymeriad ar daith o amgylch ysgolion gyda pherfformiad rhyngweithiol am yr Arglwydd Rhys, gan helpu pobl ifanc i ddarganfod stori ac etifeddiaeth yr Eisteddfod gyntaf.
