Bydd prosiect Grŵp Archaeoleg Bryniau Clwyd, Hanes Mewn Harddwch, yn archwilio safle cynhanesyddol anhysbys ger Bryneglwys.
Nodwyd gyntaf yn 2020, datgelodd cloddio garnedd gylch 4,000 mlwydd oed o'r Oes Efydd Gynnar yn cynnwys dyddodion amlosgi ac arteffactau. Mae arolygon yn awgrymu bod hyn yn rhan o dirwedd ddefodol ehangach, sy'n ei gwneud yn gyfle prin i ymchwilio'n llawn i gymhleth o'r fath yng ngogledd-ddwyrain Cymru.
Bydd y prosiect yn cyfuno cloddio archeolegol ag arddangosfeydd, cyhoeddiadau ac adnoddau dysgu, gan helpu cymunedau lleol ac ymwelwyr â Bryniau Clwyd a Thirwedd Genedlaethol Dyffryn Dyfrdwy i gysylltu â'u treftadaeth.
Bydd pobl ifanc yn cael eu hymgysylltu drwy ysgolion a'r Clwb Archeolegwyr Ifanc, gan adeiladu sgiliau ac ymwybyddiaeth o orffennol hynafol Cymru.
Un o brif nodau'r prosiect yw dangos y gall grwpiau gwirfoddol cymunedol, gydag arweiniad proffesiynol a chefnogaeth partneriaid, wneud cyfraniadau sylweddol at ymchwil archaeolegol ac achub treftadaeth.
Dywedodd cadeirydd Grŵp Archaeoleg Bryniau Clwyd, Karen Lowery: “Diolch yn fawr iawn i'r tirfeddiannwr, ein cefnogwyr, chwaraewyr y Loteri Genedlaethol a'r Gronfa Dreftadaeth, am ei gwneud hi'n bosibl archwilio ac adrodd stori gyffrous safle defodol cynhanesyddol Hanes Mewn Harddwch.”
